Current Affairs 19 May 2026

बंगळुरूस्थित संरक्षण तंत्रज्ञान कंपनी ‘Tonbo Imaging’ ला भारतीय नौदलाकडून, नौदल प्लॅटफॉर्म्ससाठी ‘हाय पॉवर मायक्रोवेव्ह’ (HPM) प्रणालीचे एकत्रीकरण आणि कार्यान्वयन करण्याबाबतचे कंत्राट प्राप्त झाले आहे. हा प्रकल्प ‘ADITI 3.0’ या नावीन्यपूर्ण आराखड्यांतर्गत येतो आणि त्याला संरक्षण मंत्रालयाच्या ‘iDEX’ उपक्रमाचा तसेच ‘Defence Innovation Organisation’ (DIO) चा पाठिंबा लाभला आहे.

भारत आणि व्हिएतनाम यांनी सागरी सुरक्षा आणि संरक्षण सहकार्यावर चर्चा करण्यासाठी 6 मे 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे, तर 19 मे 2026 रोजी हनोई येथे द्विपक्षीय बैठका आयोजित केल्या. भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि व्हिएतनामचे राष्ट्रीय संरक्षण मंत्री फॅन व्हॅन गियांग यांनी संरक्षण भागीदारी, लष्करी प्रशिक्षण, संरक्षण उत्पादन आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील प्रादेशिक स्थिरतेबाबत चर्चा केली.

19 मे 2026 रोजी, भारत फोर्जच्या एरोस्पेस विभागाने विशाखापट्टणम येथे भारताचा पहिला खाजगी क्षेत्रातील ‘मरीन गॅस टर्बाइन दुरुस्ती, सर्व्हिसिंग आणि स्वदेशीकरण विकास संकुल’ उभारण्यासाठी आंध्र प्रदेश सरकारसोबत एका सामंजस्य करारावर (MoU) स्वाक्षरी केली. हा प्रकल्प सुमारे 80 एकरांवर विस्तारलेल्या ‘आंध्र प्रदेश संरक्षण उत्पादन कॉरिडॉर’मध्ये, नौदल गोदी (Naval Dockyard), INS Eksila आणि पूर्व नौदल मुख्यालयाच्या (Eastern Naval Command Head Quarters) नजीक स्थित असेल.

19 मे 2026 च्या आठवड्याच्या अखेरीस, भारताला रशियन बनावटीच्या S-400 हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणालीची चौथी स्क्वॉड्रन प्राप्त होईल. रशियाकडून S-400 च्या पाच स्क्वॉड्रन्स मिळवण्यासाठी 2018 मध्ये करण्यात आलेल्या 5.43 अब्ज डॉलर्सच्या कराराचा हा एक भाग आहे.

दिल्ली इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेड (DIAL) हे दिल्ली येथील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर ‘ऑटोमेटेड पीपल मूव्हर’ प्रणाली (किंवा ‘एअर ट्रेन’) उभारित आहे. ही प्रस्तावित प्रणाली देशातील पहिलीच चालकविरहित (driverless) विमानतळ एअर ट्रेन असून, 7.7 किलोमीटरच्या पट्ट्यावर विविध टर्मिनल्सना जोडण्यासाठी (inter-terminal connectivity) ती प्रस्तावित करण्यात आली आहे.

लेबर पार्टीचे नगरसेवक, 23 वर्षीय तुषार कुमार, यांची 13 मे 2026 रोजी एल्स्ट्री आणि बोरेहॅमवुडचे महापौर म्हणून निवड झाली आणि त्यांनी पदाची शपथ घेतली. ते ब्रिटनच्या इतिहासातील सर्वात तरुण भारतीय वंशाचे महापौर ठरले. महापौरपद ग्रहण समारंभ बोरेहॅमवुड येथील फेअरवे हॉलमध्ये पार पडला.

दिनांक 8 एप्रिल 2026 रोजी, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने व्यापारी बँकांसाठीची ‘गुंतवणूक चढ-उतार राखीव निधी’ (Investment Fluctuation Reserve) ची आवश्यकता रद्द केली. हा बदल ‘भारतीय रिझर्व्ह बँक (व्यापारी बँका – गुंतवणूक पोर्टफोलिओचे वर्गीकरण, मूल्यांकन आणि कामकाज) (दुसरी सुधारणा) निर्देश, 2026’ अन्वये अंमलात आला आहे.

18 मे 2026 रोजी, ‘सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन’ आणि ‘डिपार्टमेंट ऑफ होमलँड सिक्युरिटी’ यांनी अमेरिकेत इबोला विषाणूजन्य आजाराचा शिरकाव रोखण्यासाठी प्रवाशांची कडक तपासणी, प्रवेश निर्बंध आणि सार्वजनिक आरोग्यविषयक उपाययोजना लागू केल्या. या उपाययोजना ‘टायटल 42’ (Title 42) आदेशाअंतर्गत जारी करण्यात आल्या असून, त्या पूर्व आणि मध्य आफ्रिकेतील आजाराचा उद्रेक झालेल्या क्षेत्रांशी संबंधित प्रवाशांसाठी आहेत.

Current Affairs 18 May 2026

मुंबई-अहमदाबाद अतिजलद रेल्वे प्रकल्पासाठीच्या भारताच्या पहिल्या बुलेट ट्रेनचे डिझाइन 18 मे 2026 रोजी नवी दिल्ली येथील रेल्वे मंत्रालयात अनावरण करण्यात आले. हा प्रकल्प 508 किलोमीटर अंतराचा असून, तो महाराष्ट्र, गुजरात आणि दादरा व नगर हवेली या केंद्रशासित प्रदेशातील 12 स्थानकांना जोडतो.

देशभरातील 166 जलाशयांवर देखरेख करणाऱ्या केंद्रीय जल आयोगाच्या माहितीनुसार, 14 मे 2026 रोजी भारतातील तेरा प्रमुख जलाशयांमधील पाणीसाठा त्यांच्या सामान्य साठवण क्षमतेच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी पातळीवर होता. या जलाशयांमधील एकूण ‘जिवंत साठा’ (Live Storage) 30 एप्रिल 2026 रोजीच्या 71.082 अब्ज घनमीटरवरून कमी होऊन, 14 मे 20026 रोजी 63.232 अब्ज घनमीटर इतका झाला; म्हणजेच हा साठा एकूण क्षमतेच्या 34.45 टक्के इतका होता.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना 18 मे 2026 रोजी नॉर्वेतील ओस्लो येथे ‘ग्रँड क्रॉस ऑफ द रॉयल नॉर्वेजियन ऑर्डर ऑफ मेरिट’ हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. हा पुरस्कार नॉर्वेचा सर्वोच्च नागरी सन्मान असून, ‘रॉयल ​​नॉर्वेजियन ऑर्डर ऑफ मेरिट’मधील तो सर्वोच्च श्रेणीचा पुरस्कार आहे.

रॉकफेलर फाउंडेशनचा 2025 चा ‘बिग बेट्स, रिअल रिझल्ट्स’ (Big Bets, Real Results) हा प्रभाव अहवाल 18 मे 2026६ रोजी प्रकाशित करण्यात आला. या अहवालानुसार, 2025 मध्ये फाउंडेशनने 235 अनुदाने आणि कार्यक्रम-संबंधित गुंतवणुकींच्या माध्यमातून, 204 विविध भागीदारांना 350दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सहून अधिक रक्कम प्रदान केली.

18 मे 2026 रोजी, पश्चिम बंगालने राज्य-संचालित बसेसमधून महिलांसाठी मोफत बस प्रवासाला, तसेच ‘अन्नपूर्णा योजना’ (किंवा ‘अन्नपूर्णा भांडार योजना’) या योजनेला मंजुरी दिली. बसेसमधील मोफत प्रवासाची ही योजना 01 जून 2026 पासून सुरू होईल; तसेच, याच तारखेपासून ही कल्याणकारी योजना पात्र महिला लाभार्थींना दरमहा 3000 रुपये प्रदान करेल.

‘नॅशनल एआय डॉक्टर्स मिशन’ (NAIDM) चा शुभारंभ 17 मे 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे ‘हेल्थ एआय कॉन 2026’ (Health AI Con 2026) दरम्यान करण्यात आला. हे अभियान हा एक राष्ट्रीय उपक्रम असून, भारताच्या वैद्यकीय क्षेत्रातील व्यावसायिकांना कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), वैद्यकीय उपचार पद्धती आणि आरोग्यसेवेमध्ये डिजिटल साधनांचा नैतिक वापर करण्याबाबत प्रशिक्षित करणे, हा यामागील उद्देश आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना १७ मे २०२६ रोजी स्वीडनच्या भेटीदरम्यान गोथेनबर्ग येथे ‘रॉयल ​​ऑर्डर ऑफ द पोलर स्टार, कमांडर ग्रँड क्रॉस’ हा सन्मान प्रदान करण्यात आला. हा सन्मान स्वीडनच्या राजकन्या (क्राउन प्रिन्सेस) व्हिक्टोरिया यांच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला असून, परदेशी शासनप्रमुखासाठी स्वीडनचा हा सर्वोच्च पुरस्कार आहे.

माजी केंद्रीय मंत्री के. पी. उन्नीकृष्णन यांचे 03 मार्च 2026 रोजी केरळमधील कोझिकोड येथील एका खाजगी रुग्णालयात निधन झाले. ते 89 वर्षांचे होते. 1989-90 या काळात व्ही. पी. सिंग यांच्या मंत्रिमंडळात ते केंद्रीय मंत्री होते आणि त्यांनी भूपृष्ठ वाहतूक व दळणवळण या खात्यांची जबाबदारी सांभाळली होती.

Current Affairs 16 May 2026

नेदरलँड्सने 15 मे 2026 रोजी 11 व्या शतकातील ‘अनैमंगलम ताम्रपट’ भारताच्या स्वाधीन केले. या ऐतिहासिक वस्तू ‘लायडेन ताम्रपट’ म्हणूनही ओळखल्या जातात आणि त्या दक्षिण भारतातील चोळ राजवंशाच्या काळातील आहेत.

अंटार्क्टिकामध्ये काम करणाऱ्या शास्त्रज्ञांनी पूर्व अंटार्क्टिकाच्या ॲलन हिल्स प्रदेशात पृथ्वीवरील सर्वात जुना, थेट कालमापन केलेला बर्फ आणि हवेचा नमुना शोधून काढला आहे. हा नमुना ६० लाख वर्षे जुना असून, त्यात अडकलेल्या हवेचे लहान बुडबुडे आहेत. आर्गॉन समस्थानिकांच्या विश्लेषणामुळे या नमुन्याचे कालमापन करणे शक्य झाले.

केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने (CCPA) 16 मे 2026 रोजी ॲमेझॉन, फ्लिपकार्ट, मीशो आणि जिओमार्ट यांना, कथितरित्या तणनाशक उत्पादनांची विक्री केल्याप्रकरणी नोटिसा बजावल्या. यापूर्वी, 16 जानेवारी 2026 रोजी CCPA ने अनधिकृत वॉकी-टॉकींची बेकायदेशीर विक्री केल्याबद्दल अनेक ई-कॉमर्स संस्थांवर दंड ठोठावला होता.

‘ऑपरेशन रेजपिल’ (Operation Ragepill) अंतर्गत करण्यात आलेल्या पहिल्याच कारवाईत, भारताने १८२ कोटी रुपये किमतीच्या ‘कॅप्टॅगॉन’ (Captagon) गोळ्या आणि पावडर जप्त केली. अमली पदार्थ नियंत्रण ब्युरोने (NCB) गुजरातच्या मुंद्रा बंदर परिसरात आणि दक्षिण दिल्लीतील नेब सराय भागात ही खेप जप्त केली असून, या प्रकरणी एका सीरियन नागरिकाला अटक करण्यात आली आहे.

भारत बंगालचा उपसागर आणि लगतच्या खोऱ्यांमध्ये नवीन भूकंपीय सर्वेक्षणे (seismic surveys), स्तरशास्त्रीय वेधन (stratigraphic drilling) आणि बोली फेऱ्यांच्या माध्यमातून सागरी तेल व वायू संशोधनाचा विस्तार करत आहे. ‘हायड्रोकार्बन्स महासंचालनालय’ (Directorate General of Hydrocarbons) जवळपास दोन वर्षांच्या कालावधीत 1,61,000 ‘लाइन किलोमीटर’ क्षेत्र व्यापणारा एक विशाल सागरी सर्वेक्षण कार्यक्रम हाती घेत आहे.

ब्रिक्स (BRICS) देशांच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी 15 मे 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे भेट घेतली आणि 1967 पूर्वीच्या सीमांतर्गत, पूर्व जेरुसलेम ही राजधानी असलेल्या एका स्वतंत्र व व्यवहार्य पॅलेस्टाईन राष्ट्राप्रती आपली कटिबद्धता पुन्हा अधोरेखित केली. या बैठकीत गाझा पट्टीला ‘व्याप्त पॅलेस्टिनी प्रदेशा’चा (Occupied Palestinian Territory) भाग म्हणून मान्यता देण्यात आली, तसेच आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार पॅलेस्टिनी राष्ट्राच्या निर्मितीचा संबंध ‘द्वि-राष्ट्र उपायाशी’ (Two-State Solution) जोडण्यात आला.

15 मे 2026रोजी डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जाहीर केले की, ISIS चा जागतिक स्तरावरील दुसऱ्या क्रमांकाचा प्रमुख म्हणून ओळखला जाणारा अबू-बिलाल अल-मिनुकी याला नायजेरियामध्ये निष्प्रभ करण्यात आले आहे. ही मोहीम अमेरिकन आणि नायजेरियन सैन्याने पार पाडली; तसेच अल-मिनुकी हा ‘अबू बक्र इब्न मुहम्मद इब्न अली अल-मैनुकी’ या नावानेही ओळखला जात असे.

राजस्थानच्या पहिल्या सेमीकंडक्टर क्लस्टरचे उद्घाटन १५ मे २०२६ रोजी अलवर जिल्ह्यातील भिवाडी येथे करण्यात आले. ही सुविधा सलारपूर, खुशखेरा येथील ‘इलेक्ट्रॉनिक्स मॅन्युफॅक्चरिंग क्लस्टर’मध्ये स्थित असून, ‘सहस्र सेमीकंडक्टर्स प्रा. लि.’ द्वारे तिचे उद्घाटन करण्यात आले.