Current Affairs 21 March 2026

आर्थिक वर्ष 024–25 मध्ये, तामिळनाडूने 7,997.1 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्स मूल्याच्या कापडाची निर्यात केली आणि यासह ते कापड निर्यातीमध्ये भारताचे अव्वल राज्य ठरले. राज्याची निर्यात सातत्याने सुधारत असून, गेल्या चार वर्षांत त्यात 29 टक्क्यांहून अधिक वाढ नोंदवली गेली आहे. या वाढीमुळेच, तामिळनाडूला गुजरात आणि महाराष्ट्र यांसारख्या कापड क्षेत्रातील पारंपरिक दिग्गजांना मागे टाकणे शक्य झाले आहे.

जगभरातील प्रमुख शहरांमध्ये लेजिओनेअर्स रोगाच्या रुग्णांमध्ये अलीकडे झालेल्या वाढीमुळे, एका गंभीर परंतु अनेकदा दुर्लक्षित केल्या जाणाऱ्या सार्वजनिक आरोग्य धोक्याकडे पुन्हा लक्ष वेधले गेले आहे. लंडनमधील अधिकारी संसर्गातील वाढीची चौकशी करत आहेत, आणि न्यूयॉर्क शहरातील उद्रेकामुळे आधीच अनेक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. या पुनरुत्थानातून हे दिसून येते की, आधुनिक शहरी पायाभूत सुविधा, विशेषतः गुंतागुंतीच्या जलप्रणाली, कशा हानिकारक जीवाणूंसाठी प्रजनन स्थळे बनू शकतात.

The Ministry of Ayush has come up with a five-minute yoga routine that is perfect for people who are flying to help them stay healthy. The program started during Yoga Mahotsav 2026 and aims to help with common health problems that come up on long flights. The protocol is meant to be easy to understand and use, and it shows the government’s effort to make preventive healthcare a part of everyday life, even when flying.

किनारपट्टीवरील मच्छिमार समुदायांना अधिक सुरक्षित आणि आपत्तींचा सामना करण्यासाठी अधिक सज्ज करण्याच्या उद्देशाने, पाँडिचेरी विद्यापीठाने “Blue Voice” नावाचे एक मोबाईल ॲप प्रकाशित केले आहे. या उपक्रमाचे उद्दिष्ट म्हणजे, समजण्यास आणि वापरण्यास अत्यंत सोप्या अशा पद्धतीने, ‘रिअल-टाइम’ (तात्काळ) आणि विशिष्ट ठिकाणाशी संबंधित हवामानाचे अद्ययावत तपशील पुरवून, माहितीतील महत्त्वाच्या उणिवा भरून काढणे हे आहे. हे ॲप अशा मच्छिमारांना मदत करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहे, ज्यांना अनेकदा धोकादायक हवामानाचा सामना करावा लागतो आणि ज्यांना हवामानाचे इशारे किंवा सूचना नेहमीच वेळेवर प्राप्त होत नाहीत.

मिझोरामचा सर्वात मोठा वसंतोत्सव असलेल्या ‘चापचार कुट’ने पुन्हा एकदा रंगीबेरंगी सांस्कृतिक आविष्कारांना अग्रस्थानी आणले आणि मिझो समाजाच्या दीर्घकालीन परंपरांचा गौरव केला. ‘झूम’ शेतीसाठी जमिनीची साफसफाई पूर्ण झाल्यानंतर, दरवर्षी मार्च महिन्यात साजरा होणारा हा उत्सव वसंत ऋतूच्या आगमनाचा सोहळा असतो; तसेच, या समाजाचे निसर्गाशी असलेले घनिष्ठ नातेही तो अधोरेखित करतो. ऐझॉलमधील रहिवासी, पर्यटक आणि आसपासच्या भागांतील मूळ मिझो बांधव—या सर्वांनीच या आठवडाभर चालणाऱ्या उत्सवात उत्साहाने सहभाग घेतला.

चीअरलीडिंगचे जगभरात एका स्पर्धात्मक खेळात रूपांतर करण्याची कल्पना ज्याला सुचली होती, त्या जेफ वेब यांचे 20 मार्च 2026 रोजी वयाच्या 75 व्या वर्षी निधन झाले. आधुनिक चीअरलीडिंगची संकल्पना मांडणारी व्यक्ती म्हणून वेब यांना सर्वत्र ओळखले जाते. त्यांच्या निधनानंतर, जगभरातील खेळाडू, प्रशिक्षक आणि विविध संस्थांनी त्यांना आदरांजली वाहिली. त्यांच्या कार्यामुळे चीअरलीडिंगकडे पाहण्याचा लोकांचा दृष्टिकोन बदलला; त्यांनी याला केवळ एक मनोरंजक उपक्रम न ठेवता, एका सुव्यवस्थित आणि दूरदर्शनवरून प्रसारित होणाऱ्या खेळात रूपांतरित केले.

गोबी वाळवंटात केवळ एक सेंटीमीटर लांबीचे, अत्यंत सुस्थितीत जतन झालेले एक जीवाश्म सापडले आहे. ही एक अत्यंत महत्त्वाची पुराजीवशास्त्रीय (paleontological) शोध आहे. हा नमुना ‘उखा टोलगोड’ (Ukhaa Tolgod) प्रदेशात सापडला असून, तो ‘उत्तर क्रिटेशस’ (Late Cretaceous) काळातील ज्ञात असलेल्या सर्वात प्राचीन “सूक्ष्म-सस्तन प्राण्यांपैकी” (micro-mammals) एक असल्याचे मानले जाते. भूतकाळात सस्तन प्राण्यांची उत्क्रांती कशा प्रकारे झाली, याविषयीची दुर्मिळ माहिती या जीवाश्मामुळे आपल्याला मिळते.

वयाच्या 86 व्या वर्षी, दिग्गज मार्शल आर्टिस्ट आणि हॉलिवूड अभिनेता चक नॉरिस यांचे निधन झाले आहे. जगभरातील चाहते आणि मार्शल आर्ट समुदाय सध्या शोकसागरात बुडाला आहे. हवाईमध्ये उद्भवलेल्या एका वैद्यकीय आणीबाणीनंतर, आपल्या प्रियजनांच्या सानिध्यात त्यांनी अत्यंत शांतपणे अखेरचा श्वास घेतला, असे त्यांच्या कुटुंबीयांनी सांगितले आहे.

Current Affairs 19 March 2026

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाने, आर्थिक वर्ष २०२६-२७ ते २०३०-३१ या कालावधीसाठीच्या ‘लघु जलविद्युत (SHP) विकास योजने’ला मंजुरी दिली आहे. या योजनेसाठी ₹२,५८४.६० कोटींचे अंदाजपत्रक निश्चित करण्यात आले असून, देशभरात सुमारे १,५०० मेगावॅट क्षमतेचे लघु जलविद्युत प्रकल्प उभारण्याचे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. विशेषतः डोंगराळ आणि दुर्गम भागांमध्ये, विकेंद्रित पद्धतीने नवीकरणीय ऊर्जेची निर्मिती करण्यावर या योजनेचा भर आहे.

भविष्यात आपली हवाई युद्धक्षमता उंचावण्याच्या योजनेचा एक भाग म्हणून, भारत युरोपमधील सहाव्या पिढीच्या लढाऊ विमानांच्या दोन प्रमुख कार्यक्रमांपैकी एकाचा—म्हणजेच ‘फ्युचर कॉम्बॅट एअर सिस्टम’ (FCAS) किंवा ‘ग्लोबल कॉम्बॅट एअर प्रोग्राम’ (GCAP) यांपैकी एकाचा—भाग होण्याचा विचार करत आहे. प्रगत हवाई-अंतराळ तंत्रज्ञानाची उपलब्धता गतीमान करण्यासाठी आणि देशांतर्गत संरक्षण प्रयत्नांना बळ देण्यासाठी, अशा प्रकारच्या भागीदारींची शक्यता पडताळून पाहण्याची सूचना एका संसदीय समितीने केली आहे.

शास्त्रज्ञांनी वायव्य हिमालयातील लडाख मॅग्मॅटिक आर्क (LMA) मध्ये काळानुसार कसे बदल झाले आहेत, हे शोधून काढले आहे. त्यांना सुमारे १३० दशलक्ष वर्षांपूर्वीचा एक भूवैज्ञानिक पुरावा सापडला आहे. हा आर्क, भारतीय आणि युरेशियन प्लेट्समध्ये काळानुसार कशाप्रकारे आंतरक्रिया झाली, याचा एक अत्यंत महत्त्वाचा पुरावा आहे; यामध्ये सबडक्शन, मॅग्माची निर्मिती आणि अखेरीस दोन्ही खंडांची टक्कर यांचा समावेश आहे. या निष्कर्षांमुळे हिमालयाच्या उदयापूर्वी घडलेल्या प्रक्रियांवर प्रकाश पडतो, ज्या काळात सध्याचा लडाख प्रदेश प्राचीन निओ-टेथिस महासागरावर वसलेला होता.

संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) आपल्या अन्न आणि कृषी संघटनेच्या (FAO) माध्यमातून, सन २०२६ हे ‘आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष’ म्हणून घोषित केल्याच्या सन्मानार्थ, ‘ॲग्रिकल्चर इन्शुरन्स कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड’ (AIC) ने “कृषी सखी उपक्रम” सुरू केला आहे. महिला शेतकऱ्यांना अधिक सक्षम करणे, त्यांना शेती क्षेत्रात अधिक सक्रियपणे सहभागी करून घेणे आणि सर्वांना सामावून घेणाऱ्या या क्षेत्राच्या विकासाला चालना देणे, ही या कार्यक्रमाची उद्दिष्टे आहेत.

भारतीय ध्वजधारक क्रूड ऑइल टँकर ‘जग लाडकी’ (Jag Laadki) गुजरातच्या मुंद्रा बंदरावर यशस्वीरित्या दाखल झाला आहे. पश्चिम आशियामध्ये तणाव वाढत असताना, या घटनेमुळे भारताचा ऊर्जा पुरवठा अधिक बळकट झाला आहे. या जहाजाने संयुक्त अरब अमिरातीमधून सुमारे ८०,८८६ मेट्रिक टन क्रूड ऑइलची वाहतूक केली. भारताची सागरी रसद (लॉजिस्टिक्स) आणि ऊर्जा आयात व्यवस्था किती भक्कम आहे, हे यावरून दिसून येते.

अतनु चक्रवर्ती यांनी नैतिक कारणांमुळे HDFC बँकेचे अर्धवेळ अध्यक्ष आणि स्वतंत्र संचालक पदावरून तात्काळ राजीनामा दिला आहे. आपल्या राजीनामा पत्रात त्यांनी नमूद केले आहे की, गेल्या दोन वर्षांत बँकेने केलेल्या काही कृती त्यांच्या वैयक्तिक मूल्यांशी सुसंगत नव्हत्या. त्यांच्या या अचानक माघारीमुळे, भारतातील सर्वात मोठ्या खाजगी बँकांपैकी एका बँकेच्या कामकाजाचे नियम पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत.

‘भारत इलेक्ट्रिसिटी समिट २०२६’ हे ऊर्जा क्षेत्रासाठी आयोजित एक भव्य जागतिक परिषद आणि प्रदर्शन आहे. हे प्रदर्शन १९ ते २२ मार्च २०२६ या कालावधीत नवी दिल्ली येथील ‘यशभूमी’ येथे पार पडेल. या कार्यक्रमाला ८० हून अधिक देशांमधून २५,००० हून अधिक लोक उपस्थित राहण्याची अपेक्षा आहे; ज्यामुळे वीज आणि स्वच्छ ऊर्जेवर केंद्रित असलेल्या जगातील सर्वात मोठ्या कार्यक्रमांपैकी एक म्हणून याची गणना होईल.

इतिहासकार विल्यम डॅलरिम्पल यांनी त्यांच्या ‘द गोल्डन रोड: हाऊ एन्शियंट इंडिया चेंज्ड द वर्ल्ड’ (The Golden Road: How Ancient India Changed the World) या पुस्तकासाठी ‘मार्क लिंटन इतिहास पुरस्कार २०२६’ (Mark Lynton History Prize 2026) पटकावला. हा पुरस्कार अशा उत्कृष्ट ऐतिहासिक लेखनाचा गौरव करतो, जे शैक्षणिकदृष्ट्या भक्कम असण्यासोबतच अत्यंत सुरेख शैलीत लिहिलेले असते. डॅलरिम्पल यांचे हे कार्य लोकांना विशेषत्वाने भावले; कारण त्यात सखोल संशोधन, वेधक कथासूत्र आणि प्रचंड सामाजिक प्रासंगिकता यांचा सुरेख संगम साधलेला होता.