Current Affairs 19 December 2025

वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदेने (CSIR) आपल्या घटक प्रयोगशाळेमार्फत, म्हणजेच म्हैसूर येथील सीएसआयआर-सेंट्रल फूड टेक्नोलॉजिकल रिसर्च इन्स्टिट्यूट (CSIR-CFTRI) द्वारे, ॲनाटो संशोधन आणि तंत्रज्ञान विकासातील उल्लेखनीय प्रगतीवर प्रकाश टाकला आहे. हे प्रकल्प ॲनाटोच्या काढणीपश्चात प्रक्रिया, मूल्यवर्धन आणि विविध खाद्य व अखाद्य उपयोगांवर लक्ष केंद्रित करतात. ॲनाटो हे एक नैसर्गिकरित्या आढळणारे रंगद्रव्य पीक आहे, ज्याचे औद्योगिक महत्त्व वाढत आहे.

ट्रॅव्हल+लेझरच्या इंडियाज बेस्ट अवॉर्ड्सने सिंगापूर चांगी विमानतळाला २०२५ सालासाठी जगातील सर्वोत्तम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ म्हणून घोषित केले आहे. वाचकांनी एकूण प्रवासाचा अनुभव, आराम आणि सुविधांच्या बाबतीत चांगीला सर्वोत्तम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ म्हणून पसंती दिली आहे, जे दर्शवते की ते जगभरातील प्रवाशांमध्ये एक लोकप्रिय निवड आहे.

२०२६ च्या अखेरीस, केंद्र सरकारला देशभरात मल्टी-लेन फ्री फ्लो (MLFF) टोलिंग प्रणाली आणि एआय-आधारित महामार्ग व्यवस्थापन प्रणाली लागू करायची आहे. टोल नाक्यांवरील प्रतीक्षा वेळ संपुष्टात आणणे आणि राष्ट्रीय महामार्गांवरील प्रवास अधिक कार्यक्षम करणे हे या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे.

एम्स विजयपूर कॅम्पसमध्ये जम्मू आणि काश्मीरमधील पहिल्या ‘जनरेशन झेड’ टपाल कार्यालयाचे उद्घाटन हे टपाल प्रणालीच्या आधुनिकीकरणाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल होते. टपाल विभाग पारंपरिक कॅम्पस टपाल कार्यालयांचे रूपांतर अधिक तंत्रज्ञान-स्नेही आणि तरुणाभिमुख सेवा केंद्रांमध्ये करण्यासाठी कार्यरत आहे. हा त्याच प्रयत्नाचा एक भाग आहे. ‘जनरेशन झेड’ टपाल कार्यालय असलेले एम्स विजयपूर हे आता भारतातील पहिले एम्स ठरले आहे.

२०२९ पासून ऑस्कर पुरस्कारांचे जागतिक स्ट्रीमिंगचे विशेष हक्क यूट्यूबकडे असतील, जो अकादमी पुरस्कारांच्या इतिहासातील एक मोठा बदल असेल. या निर्णयामुळे हॉलिवूडमधील सर्वात प्रतिष्ठित पुरस्कार सोहळ्यासोबतचे एबीसीचे जवळपास ५० वर्षांचे नाते संपुष्टात आले आहे. हे देखील दिसून येते की प्रीमियम थेट मनोरंजनाच्या क्षेत्रात डिजिटल प्लॅटफॉर्म किती महत्त्वाचे होत आहेत. हा करार २०२३ पर्यंत चालेल आणि यामुळे जगातील प्रत्येकजण ऑस्कर सोहळा विनामूल्य पाहू शकेल, असे आश्वासन दिले आहे.

भारत आणि ओमानने एका ऐतिहासिक सर्वसमावेशक आर्थिक भागीदारी करारावर (सीईपीए) स्वाक्षरी केली आहे, ज्यामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापार आणि गुंतवणुकीत मोठी वाढ होईल. या मुक्त व्यापार कराराची मुख्य उद्दिष्ट्ये बाजारपेठांमध्ये प्रवेश सुलभ करणे, सेवा क्षेत्र खुले करणे आणि कुशल कामगारांच्या ये-जा करण्यासाठी सोपे करणे ही आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या उपस्थितीत मस्कत येथे स्वाक्षरी झालेल्या या करारामुळे ओमान हा आखाती प्रदेशात भारतासाठी एक महत्त्वाचा आर्थिक भागीदार बनला आहे.

ओमानने भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना आपला सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रदान केला आहे, जे भारत-आखाती संबंधांसाठी एक मोठी बाब आहे. पंतप्रधानांच्या ओमान सल्तनतच्या अधिकृत भेटीदरम्यान हा सन्मान त्यांना देण्यात आला. हे दोन्ही देशांमधील सामरिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक संबंध कसे अधिक दृढ होत आहेत, हे दर्शवते. हा पंतप्रधान मोदींना मिळालेला २९वा आंतरराष्ट्रीय सन्मान आहे, ज्यामुळे ते अत्यंत आदरणीय जागतिक नेत्यांच्या लहान गटात सामील झाले आहेत.

इस्त्रायलने पुढील वर्षी फिजीमध्ये दूतावास उघडणार असल्याचे म्हटले आहे. पॅसिफिक प्रदेशात आपली राजनैतिक उपस्थिती वाढवण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. फिजीने सप्टेंबरमध्ये जेरुसलेममध्ये आपला स्वतःचा दूतावास उघडल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे हे बेट राष्ट्र त्या मोजक्या देशांपैकी एक बनले आहे, ज्यांची या वादग्रस्त शहरात राजनैतिक कार्यालये आहेत.

Current Affairs 18 December 2025

जागतिक उत्तेजक द्रव्यविरोधी संस्थेच्या (वाडा) नवीनतम अहवालानुसार, उत्तेजक द्रव्यांच्या नियमांचे उल्लंघन करण्याच्या बाबतीत भारत सलग तिसऱ्या वर्षी जगातील सर्वात वाईट देश ठरला आहे. हे निष्कर्ष अत्यंत चिंताजनक आहेत, कारण देश पुढील राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा आणि कदाचित ऑलिम्पिकसारख्या मोठ्या आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांचे आयोजन करण्यासाठी अधिक प्रयत्न करत आहे.

उत्तर प्रदेशमध्ये भारताचे पहिले विशेष वन विद्यापीठ स्थापन होणे हा एक ऐतिहासिक क्षण ठरेल. वनविद्या, वन्यजीव आणि पर्यावरण विज्ञान क्षेत्रातील शिक्षण आणि संशोधनात सुधारणा करण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. अशा प्रकारचे विद्यापीठ एखाद्या मोठ्या शहरात असेल असे लोकांना वाटत होते, परंतु ते प्रत्यक्षात पूर्व उत्तर प्रदेशातील गोरखपूर येथे स्थापन होणार आहे.

गुगल पे आणि ॲक्सिस बँकेने ‘फ्लेक्स’ नावाचे एक नवीन को-ब्रँडेड डिजिटल क्रेडिट कार्ड लाँच करण्यासाठी भागीदारी केली आहे. भारतातील क्रेडिट कार्ड आणि यूपीआय-आधारित पेमेंट्स एकत्र करण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे. गुगल पे फ्लेक्स ॲक्सिस बँक क्रेडिट कार्ड रुपे नेटवर्कवर आधारित आहे आणि ते वापरकर्त्यांना क्यूआर कोड स्कॅन करून क्रेडिटद्वारे यूपीआय पेमेंट करण्याची सुविधा देते. यामुळे दैनंदिन खरेदीसाठी डिजिटल पेमेंट अधिक उपयुक्त ठरते.

डेझर्ट सायक्लोन II हा भारत आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्यातील संयुक्त लष्करी सरावाचा दुसरा टप्पा आहे. दोन्ही देशांमधील सखोल संरक्षण आणि सामरिक सहकार्याच्या दिशेने हे आणखी एक पाऊल आहे. हा सराव १८ ते ३० डिसेंबर दरम्यान अबू धाबी येथे होत असून, जटिल शहरी युद्ध परिस्थितींमध्ये दोन्ही बाजूंच्या एकत्रितपणे काम करण्याच्या क्षमतेत सुधारणा करण्यावर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे.

केंद्र सरकारने अश्विनी कुमार तिवारी यांना पुन्हा भारतीय स्टेट बँकेच्या व्यवस्थापकीय संचालकपदाची जबाबदारी दिली आहे. याचा अर्थ ते देशातील सर्वात मोठ्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकेचे नेतृत्व करणे सुरू ठेवतील. बदलत्या अर्थव्यवस्थेत एसबीआय ताळेबंद बळकटीकरण, डिजिटल वाढ आणि कर्जवाढीच्या टप्प्यातून जात असताना, ही निवड शीर्ष व्यवस्थापन स्तरावर स्थिरता सुनिश्चित करते.

टेस्लाने गुरुग्राममध्ये आपले पहिले इलेक्ट्रिक वाहन चार्जिंग स्टेशन सुरू केले आहे, जे भारतातील इलेक्ट्रिक मोबिलिटी पायाभूत सुविधा सुधारण्याच्या कंपनीच्या प्रयत्नांमध्ये एक मोठे पाऊल आहे. ही सुविधा डीएलएफ होरायझन सेंटरमध्ये आहे आणि हे दर्शवते की टेस्लाला देशात इलेक्ट्रिक वाहनांच्या वाढत्या वापराला पाठिंबा देण्यासाठी एक विश्वासार्ह आणि वापरण्यास सोपे चार्जिंग नेटवर्क तयार करायचे आहे.

पुढील पाच वर्षांत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा भारत आणि जॉर्डन यांच्यातील व्यापार ५ अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढवण्याचा मानस आहे. यावरून हे दिसून येते की दोन्ही देश एकमेकांशी आपला व्यापार सुधारण्यास उत्सुक आहेत. अम्मान येथील भारत-जॉर्डन बिझनेस फोरममध्ये, मोदींनी जॉर्डनमधील उद्योगांना भारताच्या मजबूत आर्थिक विकास, मोठा ग्राहक वर्ग आणि स्थिर धोरणात्मक वातावरणामुळे भारतासोबत दीर्घकालीन व्यावसायिक संबंध निर्माण करण्याचा सल्ला दिला.

स्टॅच्यू ऑफ युनिटी, जगातील सर्वात उंच पुतळ्याची रचना करणारे प्रसिद्ध भारतीय शिल्पकार राम सुतार यांचे वयाच्या १०० व्या वर्षी नोएडा येथील त्यांच्या निवासस्थानी निधन झाले. वाढत्या वयामुळे उद्भवलेल्या आरोग्य समस्यांमुळे त्यांचा मृत्यू झाला. यामुळे भारतीय स्मारक कला आणि सार्वजनिक शिल्पकलेतील एका युगाचा अंत झाला.

Current Affairs 17 December 2025

नीरज घायवान यांच्या ‘होमबाउंड’ चित्रपटाने ऑस्कर २०२६ च्या शर्यतीत आगेकूच केल्यामुळे भारतीय चित्रपटांनी जागतिक स्तरावर मोठी छाप पाडली आहे. ९८व्या अकादमी पुरस्कारांसाठी, ईशान खट्टर आणि विशाल जेठवा यांची भूमिका असलेल्या या चित्रपटाची सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फीचर फिल्म म्हणून निवड करण्यात आली आहे. या बातमीचा अर्थ असा आहे की, ८६ देशांमधून आलेल्या प्रवेशिकांमधून निवडलेल्या शेवटच्या १५ चित्रपटांमध्ये ‘होमबाउंड’चा समावेश झाला आहे. हे दर्शवते की हा चित्रपट जगभरातील लोकांशी किती चांगल्या प्रकारे जोडला जातो आणि एक कलाकृती म्हणून तो किती उत्कृष्ट आहे.

भारताने कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करणारा मधुमेही रेटिनोपॅथीसाठीचा आपला पहिला समुदाय तपासणी कार्यक्रम सुरू केला आहे. मधुमेहामुळे होणाऱ्या डोळ्यांच्या आजाराचे लवकर निदान करण्यासाठी आणि सार्वजनिक आरोग्यावर लक्ष ठेवण्याच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल आहे. १६ डिसेंबर २०२५ रोजी नवी दिल्ली येथे या प्रकल्पाचे अधिकृतपणे उद्घाटन करण्यात आले.

भारत सरकारने देशभरातील ग्रामीण सहकारी बँकांमध्ये सुधारणा आणि आधुनिकीकरण करण्यासाठी ‘सहकार सारथी’ ही एक सामायिक सेवा संस्था स्थापन केली आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट ग्रामीण सहकारी बँकांना इतर नियमित बँकांच्या बरोबरीच्या, प्रमाणित आणि तंत्रज्ञान-आधारित बँकिंग सेवा प्रदान करण्यास मदत करणे हे आहे.

भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने मध्य प्रदेशातील राष्ट्रीय महामार्ग ४५ वर वन्यजीवांसाठी सुरक्षित असलेला भारताचा पहिला रस्ता बांधला आहे. या प्रकल्पाचा उद्देश प्राणी-वाहन अपघातांची संख्या कमी करणे, तसेच महामार्ग विकासाची गरज आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीने संवेदनशील असलेल्या भागांतील प्राण्यांच्या संरक्षणाची गरज यांचा मेळ घालणे हा आहे.

सोमवारी, निवृत्त आयएएस अधिकारी राजकुमार गोयल यांनी केंद्रीय माहिती आयोगाचे मुख्य माहिती आयुक्त म्हणून पदाची शपथ घेतली. ही नियुक्ती भारताच्या माहिती प्रशासन आणि पारदर्शकतेच्या चौकटीतील एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.

रियाध येथे झालेल्या ११व्या संयुक्त राष्ट्र सभ्यता आघाडी मंचामध्ये, भारताने पुन्हा एकदा सांगितले की, तो जागतिक शांतता आणि सर्वांना सामावून घेणाऱ्या मूल्यांसाठी वचनबद्ध आहे. जगभरात फूट वाढत असताना, संवाद, बहुलवाद आणि शांततापूर्ण सहअस्तित्व भारतासाठी किती महत्त्वाचे आहे, हे भारताच्या या विधानावरून दिसून आले.

ऊर्जा कार्यक्षमता आणि शाश्वत पद्धतींना प्रोत्साहन देण्यासाठी केलेल्या कार्याबद्दल गोव्याला राष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळाली आहे. राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन पुरस्कार २०२५ च्या श्रेणी ४ मध्ये गोव्याने दुसरे स्थान पटकावले आहे. हा पुरस्कार दर्शवतो की, राज्याने सर्व क्षेत्रांमध्ये ऊर्जा संवर्धनामध्ये सुधारणा करण्यासाठी आणि ऊर्जेचा अधिक कार्यक्षमतेने वापर करण्यासाठी संस्थात्मक प्रणाली अधिक मजबूत करण्याकरिता सातत्याने कसे काम केले आहे.

२० ते २१ डिसेंबर दरम्यान, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अनेक महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा आणि विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि लोकार्पण करण्यासाठी दोन दिवसांच्या आसाम दौऱ्यावर असतील. हा दौरा दर्शवतो की, ईशान्येकडील वाहतूक, व्यावसायिक वाढ आणि सार्वजनिक पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा करणे केंद्रासाठी किती महत्त्वाचे आहे, आणि गुवाहाटी एक प्रमुख प्रादेशिक केंद्र बनत आहे.

Current Affairs 16 December 2025

दरवर्षी १६ डिसेंबर रोजी, भारतातील लोक १९७१ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात पाकिस्तानवर भारताने मिळवलेल्या ऐतिहासिक विजयाच्या स्मरणार्थ विजय दिवस साजरा करतात. हा दिवस पूर्व पाकिस्तानवरील पाकिस्तानी सैन्याचे नियंत्रण संपुष्टात आल्याचे आणि बांगलादेशच्या स्वातंत्र्याची सुरुवात झाल्याचे प्रतीक आहे. ही भारताच्या लष्करी आणि राजनैतिक इतिहासातील सर्वात महत्त्वाच्या घटनांपैकी एक आहे.

जेव्हा युनेस्कोने इटालियन खाद्यसंस्कृतीला मानवतेचा अमूर्त सांस्कृतिक वारसा म्हणून घोषित केले, तेव्हा ती जगभरात प्रसिद्ध झाली. ही पहिलीच वेळ आहे की, केवळ एखादा पदार्थ किंवा पद्धत नव्हे, तर संपूर्ण राष्ट्रीय खाद्यसंस्कृतीला हा सन्मान देण्यात आला आहे. हा निर्णय दर्शवतो की, खाणे ही एक जिवंत सांस्कृतिक प्रथा आहे, जी दैनंदिन जीवन, समुदाय आणि एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे हस्तांतरित होणाऱ्या ज्ञानातून येते.

पंजाब सरकारने अमृतसरच्या तटबंदी असलेल्या शहराला, रूपनगर जिल्ह्यातील श्री आनंदपूर साहिब आणि बठिंडा जिल्ह्यातील तलवंडी साबो (श्री दमदमा साहिब) यांना अधिकृतपणे पवित्र शहरे म्हणून घोषित केले आहे. या निर्णयाचा उद्देश कायदेशीररित्या बंधनकारक नियमांद्वारे त्यांची धार्मिक आणि सांस्कृतिक ओळख जपण्याचा आहे. पंजाबच्या राज्यपालांची संमती मिळाल्यानंतर, गृह विभागाने लोकांना या निर्णयाची माहिती दिली.

२९ डिसेंबर रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू जमशेदपूर आणि आदित्यपूरला भेट देणार आहेत. पदभार स्वीकारल्यानंतर या भागाचा हा त्यांचा पहिलाच अधिकृत दौरा असेल. हा एक दिवसाचा दौरा संस्कृती आणि शिक्षण या दोन्ही दृष्टीने महत्त्वाचा आहे, कारण यामध्ये झारखंडमधील आदिवासी इतिहास आणि उच्च शिक्षणाशी संबंधित महत्त्वाच्या कार्यक्रमांचा समावेश आहे.

स्कॉर्पीन-श्रेणीच्या पाणबुड्या चांगल्या स्थितीत ठेवण्यासाठी एकत्र काम करण्याबाबत त्रिपक्षीय सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी करून भारत आणि ब्राझीलने आपली विकसनशील सागरी आणि संरक्षण भागीदारी आणखी मजबूत केली आहे. हा करार दर्शवतो की, दोन्ही देशांच्या नौदल आणि संरक्षण कंपन्या सागरी क्षेत्रांमध्ये अधिक एकत्र काम करत असल्याने त्यांच्यात अधिक समन्वय वाढत आहे.

भारताने ‘ध्रुव६४’ (DHRUV64) या देशातील पहिल्या १.० गिगाहर्ट्झ, ६४-बिट ड्युअल-कोर मायक्रोप्रोसेसरची निर्मिती करून सेमीकंडक्टरच्या बाबतीत आत्मनिर्भर होण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल टाकले आहे. हा मायक्रोप्रोसेसर भारतातच तयार करण्यात आला आहे. सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ ॲडव्हान्स्ड कॉम्प्युटिंग (सी-डॅक) ने मायक्रोप्रोसेसर विकास कार्यक्रमाचा भाग म्हणून हा प्रोसेसर विकसित केला आहे. महत्त्वाच्या आणि व्यावसायिक तंत्रज्ञानासाठी परदेशी चिप उत्पादकांवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या दिशेने हे एक मोठे पाऊल आहे.

भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळाने (सेबी) नॅशनल कमोडिटी अँड डेरिव्हेटिव्ह्ज एक्सचेंजला (एनसीडीईएक्स) म्युच्युअल फंड (एमएफ) व्यवहार मंच सुरू करण्यासाठी तत्त्वतः परवानगी दिली आहे. हे पाऊल विविध प्रकारच्या मालमत्तांसह एक बहु-मालमत्ता बाजार पायाभूत सुविधा संस्था बनण्याच्या एक्सचेंजच्या ध्येयाच्या दिशेने एक मोठे पाऊल आहे.

भारतीय सलामी फलंदाज शफाली वर्माला महिला विश्वचषक फायनलमधील तिच्या दमदार कामगिरीबद्दल नोव्हेंबर महिन्यासाठी आयसीसी महिला प्लेयर ऑफ द मंथ म्हणून गौरवण्यात आले आहे. तिची सामना जिंकून देणारी खेळी ही मायभूमीवर भारताच्या पहिल्या विश्वचषक विजयाचा एक महत्त्वाचा भाग होती, जो तिच्या लहान आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीतील एक निर्णायक क्षण ठरला. पुरुष गटात, दक्षिण आफ्रिकेचा फिरकी गोलंदाज सायमन हार्मरने भारताविरुद्धच्या सर्वोत्तम गोलंदाजीच्या कामगिरीसाठी हा पुरस्कार जिंकला.