Current Affairs 06 April 2026

अलीकडेच झालेल्या भूकंप आणि पुरांमुळे निर्माण झालेल्या भीषण परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी, भारताने अफगाणिस्तानला ‘मानवतावादी मदत आणि आपत्ती निवारण’ (HADR) साहित्य पाठवले आहे. भारताचा हा निर्णय हे दर्शवतो की, जरी हा प्रदेश राजकीयदृष्ट्या अत्यंत गुंतागुंतीचा असला, तरीही मानवतावादी संकटांच्या काळात अफगाण जनतेला मदत करण्यासाठी भारत आजही कटिबद्ध आहे.

गोवरचा प्रादुर्भाव झपाट्याने पसरत असल्याने, बांगलादेशने दहा लाखांहून अधिक मुलांसाठी आपत्कालीन लसीकरण मोहीम सुरू केली आहे. रुग्णांच्या वाढत्या संख्येमुळे सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने चिंता वाढली असून, या आजाराला आळा घालण्यासाठी आणि विशेषतः असुरक्षित गटांमध्ये गंभीर गुंतागुंत टाळण्यासाठी तातडीने लसीकरण मोहीम राबवली जात आहे.

मार्च 2026 मध्ये, FAO (संयुक्त राष्ट्र अन्न आणि कृषी संघटना) च्या अन्न किंमत निर्देशांकात वाढ झाली. याचे मुख्य कारण म्हणजे, मध्यपूर्वेतील वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे ऊर्जेच्या किमतींमध्ये झालेली वाढ. ही वाढ हे दर्शवते की, जागतिक अन्न किमती या युद्धे आणि इंधनाच्या किमतींमधील बदल यांसारख्या बाह्य घटनांबाबत किती संवेदनशील असतात; कारण या घटनांचा उत्पादन, वाहतूक आणि पुरवठा साखळ्यांवर थेट परिणाम होत असतो.

‘साधना सप्ताह २०२६’ हा प्रकल्प भारताच्या नागरी सेवांचे आधुनिकीकरण करण्याच्या आणि प्रशासनातील भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी सज्ज होण्याच्या प्रयत्नांमधील एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. ‘मिशन कर्मयोगी’चा एक भाग म्हणून या कार्यक्रमाची सुरुवात करण्यात आली असून, कार्यक्षम व नागरिक-केंद्रित शासन चालवण्यासाठी आवश्यक असलेली कौशल्ये सार्वजनिक अधिकाऱ्यांना प्रदान करणे हे याचे उद्दिष्ट आहे. भारताला ‘विकसित भारत २०२७’ हे ध्येय साध्य करण्यास मदत करू शकेल, अशी एक प्रतिसादक्षम नोकरशाही निर्माण करण्याच्या व्यापक उद्दिष्टाचे हे एक निदर्शक आहे.

नागपूर येथे ७ व्या राष्ट्रीय सब-ज्युनियर (१७ वर्षांखालील) मुष्टियुद्ध स्पर्धेचा (Boxing Championship) प्रारंभ झाला. भारतीय युवा क्रीडा क्षेत्रातील ही एक महत्त्वपूर्ण स्पर्धा आहे. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते या आठवडाभर चालणाऱ्या स्पर्धेचे उद्घाटन करण्यात आले; ज्यामध्ये देशभरातून मोठ्या संख्येने स्पर्धक सहभागी झाले आहेत. यावरून हे स्पष्ट होते की, युवा खेळाडूंमध्ये मुष्टियुद्ध हा खेळ अधिकाधिक लोकप्रिय होत आहे.

भारताचे केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी ‘केंद्रीय अन्न तंत्रज्ञान आणि संशोधन संस्था’ (CFTRI) येथे ‘BIRAC-BioNEST इनक्यूबेशन सेंटर’चे उद्घाटन केले. भारताची अन्न-संशोधन आणि नवोपक्रम परिसंस्था (Food Innovation Ecosystem) अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. जैवतंत्रज्ञान आणि अन्न प्रक्रिया क्षेत्रांत नवीन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी ‘स्टार्टअप्स’ना प्रोत्साहन देऊन, प्रयोगशाळांमध्ये होणारे संशोधन आणि त्याचा प्रत्यक्ष व्यवहारातील उपयोग यांमधील दरी सांधणे, हे या उपक्रमाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

HSBC इंडिया मॅन्युफॅक्चरिंग परचेसिंग मॅनेजर्स इंडेक्स (PMI) ने दर्शविले आहे की, मार्च महिन्यात भारतातील उत्पादन क्षेत्रातील हालचालींचा वेग मंदावला असून, हा निर्देशांक फेब्रुवारीमधील 56.9 वरून घसरून 53.9 वर आला आहे. हा निर्देशांक अद्यापही 50 या तटस्थ पातळीच्या वर आहे; याचा अर्थ असा की उत्पादन क्षेत्रात अजूनही वाढ होत आहे, परंतु या निर्देशांकातील घसरणीवरून असे सूचित होते की, वाढीचा हा वेग आता मंदावत आहे.

‘घातक’ कार्यक्रमांतर्गत स्वदेशी बनावटीची स्टेल्थ मानवरहित लढाऊ हवाई वाहने (UCAVs) आणली जातील, ज्यामुळे भारताच्या हवाई लढाऊ क्षमतेत मोठी सुधारणा होईल. संरक्षण खरेदी परिषदेने (DAC) २७ मार्च रोजी भारतीय हवाई दलासाठी (IAF) दूरस्थपणे नियंत्रित होणाऱ्या लढाऊ विमानांच्या खरेदीला मंजुरी दिली, ज्यामुळे चार स्क्वॉड्रन प्रगत लढाऊ ड्रोन्सचा मार्ग मोकळा झाला आहे. हे पाऊल भारताच्या लष्कराचे आधुनिकीकरण करण्याच्या दीर्घकालीन योजनेशी सुसंगत आहे, जी ‘व्हिजन २०४७’ रोडमॅपमध्ये मांडण्यात आली आहे.

Current Affairs 04 April 2026

भारताने आपल्या मानवतावादी मदत मोहिमेचा एक भाग म्हणून बुर्किना फासोला १,००० मेट्रिक टन तांदूळ पाठवला आहे. या कृतीतून जागतिक अन्नसुरक्षेप्रती आणि ‘ग्लोबल साऊथ’ (विकसनशील राष्ट्रे) मधील देशांमधील सहकार्याप्रती भारताची कटिबद्धता दिसून येते. ही मदत अशा वेळी करण्यात आली आहे, जेव्हा बुर्किना फासो आणि इतर आफ्रिकन देशांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे आणि त्यांच्याकडील अन्नसाठा संपुष्टात येत आहे.

पश्चिम आशियामध्ये तणाव वाढत असताना आणि ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) रोखली जात असताना, या क्षेत्रातील सुरक्षा व्यवस्था बळकट करण्यासाठी भारतीय नौदलाने एक मोठी सागरी मोहीम हाती घेतली आहे. ‘आयएनएस सुनयना’ (INS Sunayna) ही ‘इंडियन ओशन शिप’ (IOS) मुंबईहून रवाना करण्यात आली आहे. सागरी मुद्द्यांवर परस्पर सहकार्याने काम करण्याबाबत आणि ‘हिंदी महासागर क्षेत्रा’मध्ये (Indian Ocean Region) स्थिरता राखण्याबाबत भारताची असलेली कटिबद्धता या कृतीतून दिसून येते.

एका महत्त्वपूर्ण नवीन अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, ‘ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप ॲप्निया’ (OSA) या विकाराने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तींना हृदयविकाराशी संबंधित घटनांचा किंवा कोणत्याही कारणामुळे मृत्यू होण्याचा धोका लक्षणीयरीत्या अधिक असतो. इस्तंबूल येथे होणाऱ्या ‘युरोपियन काँग्रेस ऑन ओबेसिटी’ (ECO) २०२६ मध्ये सादर केले जाणारे या अभ्यासाचे निष्कर्ष असे दर्शवतात की, निद्राविकार ही एक वाढती आरोग्यसमस्या बनत चालली आहे—विशेषतः लठ्ठपणा असलेल्या व्यक्तींसाठी.

छत्तीसगडमध्ये ‘खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धां’चा समारोप एका रंगतदार समारंभाने झाला, ज्याला मुख्यमंत्री विष्णू देव साई यांनी उपस्थिती लावली. या कार्यक्रमाला उपमुख्यमंत्री अरुण साव, तसेच प्रसिद्ध खेळाडू मेरी कोम आणि बायचुंग भुतिया हे देखील उपस्थित होते. या स्पर्धांनी संपूर्ण भारतातील आदिवासी खेळाडूंना एकाच व्यासपीठावर आणले; याद्वारे त्यांनी आपल्या कौशल्यांचे प्रदर्शन केले आणि राष्ट्रीय क्रीडा विकासात सर्वसमावेशकतेला चालना दिली.

अलीकडील अहवालांनुसार, ‘न्यूकॅसल रोग’ (Newcastle Disease) संपूर्ण युरोपभर पसरत असल्याचे दिसून येत आहे. यामुळे युनायटेड किंगडममधील कुक्कुटपालकांनी आपली ‘बायोसिक्युरिटी’ (जैविक सुरक्षा) आणि देखरेखीचे प्रयत्न अधिक तीव्र केले आहेत. हा रोग अत्यंत वेगाने पसरतो आणि पक्ष्यांच्या संख्येवर त्याचा मोठा परिणाम होतो; ज्यामुळे कुक्कुटपालन उद्योग आणि अन्नसुरक्षेसाठी तो एक गंभीर धोका बनला आहे.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) बँकांना भारतीय रुपयामधील ‘नॉन-डिलिव्हरेबल डेरिव्हेटिव्ह’ (NDD) करारांमध्ये व्यवहार न करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या निर्णयाचा उद्देश नियामक देखरेख सुधारणे आणि देशांतर्गत चलन बाजार अधिक स्थिर करणे हा आहे; विशेषतः अशा वेळी, जेव्हा परदेशातील सट्टेबाजीच्या व्यवहारांचा रुपयाच्या मूल्यावर परिणाम होत असल्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.

मंगोलियाच्या संसदेने उचराल न्याम-ओसोर यांची देशाचे नवीन पंतप्रधान म्हणून नियुक्ती निश्चित केली आहे. अवघ्या नऊ महिन्यांच्या कालावधीत देशाचे नेतृत्व बदलण्याची ही तिसरी वेळ आहे. राजकीय पेचप्रसंग आणि सत्ताधारी ‘मंगोलियन पीपल्स पार्टी’ (MPP) मधील अंतर्गत मतभेदांमुळे त्यांचे पूर्वसुरी पंतप्रधानपदावरून पायउतार झाले होते. उचराल यांना संसदेत मोठा पाठिंबा मिळाला; १०७ पैकी ८८ खासदारांनी त्यांच्या बाजूने मतदान केले. यावरून हे स्पष्ट झाले की, नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध असलेल्या या देशातील सरकारमध्ये पुन्हा स्थिरता प्रस्थापित करण्याचा ते प्रयत्न करत आहेत.

लेबनॉनमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या अंतरिम दलासाठी (UNIFIL) कार्यरत असलेल्या तीन इंडोनेशियन शांतता सैनिकांच्या मृत्यूचा भारताने अलीकडेच तीव्र शब्दांत निषेध केला. जगभरातील शांतता रक्षक दलांसाठी परिस्थिती किती धोकादायक असू शकते, हे या घटनेवरून स्पष्ट होते. संघर्षप्रवण असलेल्या पश्चिम आशियाच्या एका भागात शांतता राखण्यामध्ये UNIFIL ची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हा विषय या घटनेमुळे पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

Current Affairs 03 April 2026

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) बँकांना भारतीय रुपयामधील ‘नॉन-डिलिव्हरेबल डेरिव्हेटिव्ह’ (NDD) करारांमध्ये व्यवहार न करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या निर्णयाचा उद्देश नियामक देखरेख सुधारणे आणि देशांतर्गत चलन बाजार अधिक स्थिर करणे हा आहे; विशेषतः अशा वेळी, जेव्हा परदेशातील सट्टेबाजीच्या व्यवहारांचा रुपयाच्या मूल्यावर परिणाम होत असल्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.

भारताने आपल्या मानवतावादी मदत मोहिमेचा एक भाग म्हणून बुर्किना फासोला १,००० मेट्रिक टन तांदूळ पाठवला आहे. या कृतीतून जागतिक अन्नसुरक्षेप्रती आणि ‘ग्लोबल साऊथ’ (विकसनशील राष्ट्रे) मधील देशांमधील सहकार्याप्रती भारताची कटिबद्धता दिसून येते. ही मदत अशा वेळी करण्यात आली आहे, जेव्हा बुर्किना फासो आणि इतर आफ्रिकन देशांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे आणि त्यांच्याकडील अन्नसाठा संपुष्टात येत आहे.

अलीकडील अहवालांनुसार, ‘न्यूकॅसल रोग’ (Newcastle Disease) संपूर्ण युरोपभर पसरत असल्याचे दिसून येत आहे. यामुळे युनायटेड किंगडममधील कुक्कुटपालकांनी आपली ‘बायोसिक्युरिटी’ (जैविक सुरक्षा) आणि देखरेखीचे प्रयत्न अधिक तीव्र केले आहेत. हा रोग अत्यंत वेगाने पसरतो आणि पक्ष्यांच्या संख्येवर त्याचा मोठा परिणाम होतो; ज्यामुळे कुक्कुटपालन उद्योग आणि अन्नसुरक्षेसाठी तो एक गंभीर धोका बनला आहे.

लेबनॉनमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या अंतरिम दलासाठी (UNIFIL) कार्यरत असलेल्या तीन इंडोनेशियन शांतता सैनिकांच्या मृत्यूचा भारताने अलीकडेच तीव्र शब्दांत निषेध केला. जगभरातील शांतता रक्षक दलांसाठी परिस्थिती किती धोकादायक असू शकते, हे या घटनेवरून स्पष्ट होते. संघर्षप्रवण असलेल्या पश्चिम आशियाच्या एका भागात शांतता राखण्यामध्ये UNIFIL ची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हा विषय या घटनेमुळे पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे.

तुर्कस्तान आणि ग्रीसजवळील एजियन समुद्राच्या प्रदेशात अलीकडे झालेल्या लहान भूकंपांदरम्यान दिसलेल्या ‘भूकंप प्रकाश’ नावाच्या घटनेमध्ये शास्त्रज्ञांना रस आहे. हे प्रकाश असामान्य होते आणि आकाशात चमकत होते. ऐतिहासिकदृष्ट्या, अशा दुर्मिळ दृश्य घटना भूकंपप्रवण क्षेत्रांमध्ये पाहिल्या गेल्या आहेत आणि भूगर्भीय ताण व वातावरणीय परिणामांमधील संबंधांचा शोध घेणाऱ्या संशोधकांमध्ये या घटना आजही कुतूहलाचा विषय आहेत.

INS अरिधमनला सेवेत दाखल करून भारताने आपली सामरिक प्रतिबंधक क्षमता अधिक बळकट केली आहे. ही भारताची स्वदेशी बनावटीची तिसरी अणुशक्तीवर चालणारी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र पाणबुडी (SSBN) आहे. भारताच्या पाण्याखालील अणुक्षमता सुधारण्याच्या प्रयत्नांमधील हे एक मोठे पाऊल आहे. यामुळे जमीन, हवा आणि समुद्र या तिन्ही क्षेत्रांत कार्यरत असलेल्या अणु-क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण प्रणालींची ‘त्रयी’ (Triad) पूर्ण झाली आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी या पाणबुडीचे सेवेत अधिकृतपणे स्वागत केले. या प्रदेशातील बदलत्या परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर, भारतासाठी सागरी सुरक्षा किती महत्त्वाची ठरत आहे, हे या घटनेवरून दिसून येते.

म्यानमारच्या संसदेने लष्करी नेते ‘मिन आँग ह्लाइंग’ यांची राष्ट्राध्यक्षपदी निवड केली आहे. 2021 मध्ये झालेल्या लष्करी उठावाद्वारे नागरी सरकारला सत्तेवरून हटवल्यानंतर, या निवडीमुळे त्यांना आता अधिक अधिकार प्राप्त झाले आहेत. हा सत्ताहस्तांतरणाचा एक घटनात्मक मार्ग असावा अशी अपेक्षा होती; मात्र, या बदलामुळे देशाच्या राजकीय व्यवस्थेची सूत्रे पुन्हा एकदा लष्कराच्याच हाती राहिली आहेत. त्यांना 584 पैकी 429 मते मिळाली, ज्यावरून संसदेतील किती कायदेकर्ते आणि नियुक्त प्रतिनिधींना लष्कराचा पाठिंबा आहे, हे स्पष्ट होते.

लडाखमध्ये राबवण्यात येत असलेला ‘मिशन मित्र’ हा उपक्रम—ज्यामध्ये ‘गगनयान’ मोहिमेसाठी निवडलेल्या चार अंतराळवीरांचा समावेश आहे—हा भारताच्या मानवी अंतराळ उड्डाण कार्यक्रमाच्या दिशेने टाकलेले एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट पृथ्वीवरच अशा परिस्थितींची निर्मिती करणे हे आहे, ज्या अंतराळातील परिस्थितींशी मिळत्याजुळत्या असतील. हा उपक्रम अत्यंत उंचावरील आणि कठोर नैसर्गिक वातावरणात पार पडत आहे. भारत आपल्या भविष्यातील मानवी अंतराळ मोहिमांसाठी सज्ज होत असताना, हा कार्यक्रम हे दर्शवून देतो की; केवळ तांत्रिक सज्जतेवरच नव्हे, तर मानवी सहनशक्ती आणि वर्तणुकीशी संबंधित सज्जतेवरही आता अधिकाधिक भर दिला जात आहे.

Current Affairs 02 April 2026

केंद्र सरकारने असा नियम केला आहे की, पेट्रोल पंपांवर किमान ९५ RON ऑक्टेन रेटिंग असलेले E20 इंधन विकणे अनिवार्य असेल. स्वच्छ इंधनाला चालना देणे, जीवाश्म इंधनाच्या आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि वाहतूक क्षेत्राला शाश्वत ऊर्जेच्या दिशेने वाटचाल करण्यास मदत करणे—या भारताच्या व्यापक योजनेचाच हा एक भाग आहे.

अनेक संस्थांमधील ॲक्यूट लिम्फोब्लास्टिक ल्युकेमिया (ALL) असलेल्या ८३० प्रौढांवर केलेल्या एका अलीकडील अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, या रुग्णांपैकी जवळपास दहापैकी एका रुग्णामध्ये TP53 जनुकात उत्परिवर्तन (mutation) आढळते. हा शोध महत्त्वाचा आहे, कारण अशा प्रकारचे जनुकीय बदल अनेकदा वाईट परिणामांशी संबंधित असतात आणि यामुळे डॉक्टर या आक्रमक रक्त कर्करोगावर उपचार करण्याच्या पद्धतीत बदल घडवू शकतात.

भारत आणि अल्जीरिया यांनी नुकतीच अल्जीअर्स येथे परराष्ट्र कार्यालयीन सल्लामसलतींची सातवी फेरी आयोजित केली. यावरून हे स्पष्ट होते की, दोन्ही देश एकमेकांशी असलेल्या राजनैतिक संबंधांमध्ये अधिकाधिक सक्रिय होत आहेत. या चर्चा प्रामुख्याने व्यापार, ऊर्जा आणि प्रादेशिक सुरक्षा यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये अधिक प्रभावीपणे सहकार्य कसे करता येईल, यावर केंद्रित होत्या. यातून संपूर्ण उत्तर आफ्रिका क्षेत्राच्या दृष्टीने अल्जीरियाचे महत्त्व किती आहे, हे अधोरेखित झाले.

वस्त्र मंत्रालयाने कपडे, तयार वस्त्रे आणि ‘मेड-अप्स’ (made-ups) यांच्या निर्यातीसाठी असलेली ‘राज्य आणि केंद्रीय कर व उपकरांवरील सवलत’ (RoSCTL) योजना ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदतवाढ दिली आहे. निर्यातकऱ्यांना अतिरिक्त कर आणि शुल्क भरावे लागणार नाही याची खात्री करून, जागतिक स्तरावर भारताचा वस्त्रोद्योग स्पर्धाक्षम राखणे हे या निर्णयाचे उद्दिष्ट आहे.

‘अंतरिक्ष व्हेंचर कॅपिटल फंड’च्या सातत्यपूर्ण प्रगतीमुळे, भारताच्या अंतराळ क्षेत्राला एक महत्त्वपूर्ण चालना मिळण्याची शक्यता आहे. अलीकडेच, केंद्रीय मंत्र्यांनी अशी घोषणा केली की, या विशेष निधीअंतर्गत केल्या जाणाऱ्या गुंतवणुकीची सुरुवात आर्थिक वर्ष २०२७ च्या पहिल्या तिमाहीपासून होण्याची अपेक्षा आहे. हा उपक्रम वेगाने विकसित होत असलेल्या अंतराळ अर्थव्यवस्थेमध्ये खाजगी सहभाग आणि नाविन्यपूर्णतेला बळ देण्याच्या भारताच्या व्यापक उद्दिष्टाशी सुसंगत आहे.

गुरुवारी पहाटेच्या सुमारास पूर्व इंडोनेशियामध्ये ७.४ तीव्रतेचा एक शक्तिशाली भूकंप झाला. या भूकंपामुळे जीवितहानी झाली, इमारतींचे नुकसान झाले आणि संपूर्ण प्रदेशात काही काळासाठी त्सुनामीची भीती निर्माण झाली. हा भूकंप भूकंपाच्या दृष्टीने अतिशय सक्रिय असलेल्या ‘मोलुक्का समुद्रा’त झाला; हा समुद्र सुलावेसी आणि मालुकू या बेटांच्या दरम्यान स्थित आहे. या घटनेमुळे संबंधित प्रदेशात तातडीने आपत्कालीन उपाययोजना आणि सतर्कतेचे इशारे जारी करण्यात आले.

भारतातील कोणत्याही पोलीस दलाला किंवा लष्करी तुकडीला दिला जाणारा सर्वोच्च सन्मान—’राष्ट्रपतींचे पोलीस कलर्स’ (President’s Police Colour)—ओडिशा पोलिसांना प्रदान करण्यात आला आहे. ज्यांनी उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे, व्यावसायिकता दर्शविली आहे आणि शांतता राखण्यासाठी दीर्घकालीन योगदान दिले आहे, अशांना हा पुरस्कार दिला जातो. ओडिशाच्या ९० व्या ‘पोलीस स्थापना दिना’च्या (Police Foundation Day) निमित्ताने ही घोषणा करण्यात आली; हा दिवस ‘उत्कल दिना’च्या दिवशी साजरा केला जातो. या सन्मानाद्वारे पोलीस दलाच्या भूतकाळातील आणि वर्तमानातील कामगिरीचा गौरव केला जातो.

थायलंड ऑक्टोबर २०२६ मध्ये IMF आणि जागतिक बँकेच्या (World Bank) महत्त्वपूर्ण वार्षिक बैठकांचे यजमानपद भूषवण्यासाठी सज्ज होत आहे. १९९१ नंतर, म्हणजेच गेल्या ३५ वर्षांत, या देशाने या कार्यक्रमाचे यजमानपद स्वीकारण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. या बैठका वर्षातून एकदा आयोजित केल्या जातात आणि दर तीन वर्षांनी वॉशिंग्टन डी.सी. व एखादा सदस्य देश यांच्यामध्ये त्यांचे ठिकाण आलटून-पालटून बदलत असते. विविध देश कशा प्रकारे परस्परांशी सहकार्य करू शकतात आणि आपापल्या प्रदेशांचे प्रतिनिधित्व करू शकतात, याचे दर्शन या बैठकांमधून घडते. २०२६ मधील या बैठकांमुळे थायलंडला एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय मंचावर स्थान प्राप्त होईल, ज्यामुळे जागतिक वित्तीय व्यवस्थेतील त्याचे स्थान अधिकच बळकट होईल.

Current Affairs 01 April 2026

भारतातच जहाजे बांधण्याच्या एका महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रमाचा भाग म्हणून, भारतीय नौदलाला नुकतेच ‘संशोधक’ (यार्ड ३०२८) हे चौथे आणि अंतिम ‘सर्वेक्षण जहाज’ (मोठ्या श्रेणीतील) प्राप्त झाले आहे. कोलकाता येथील ‘गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनियर्स लिमिटेड’ (GRSE) ने या जहाजाची निर्मिती केली असून, यामुळे भारताच्या जलसर्वेक्षण (hydrographic) क्षमतांमध्ये वाढ होते; तसेच लष्करी आणि नागरी अशा दोन्ही प्रकारच्या सागरी मोहिमांमध्येही या जहाजाची मदत होते.

यामाहा म्युझिक इंडियाने, अकादमी पुरस्कार विजेते संगीतकार ए.आर. रहमान यांची आपला ‘ब्रँड ॲम्बेसेडर’ म्हणून निवड केली आहे. भारताच्या संगीत क्षेत्राच्या विकासाला चालना देण्याच्या दृष्टीने उचललेले हे एक अत्यंत विचारपूर्वक आणि महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. ही भागीदारी हेच दर्शवते की, हे सर्व घटक संगीतातील उत्कृष्टतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी, लोकांना दर्जेदार वाद्ये सहज उपलब्ध करून देण्यासाठी आणि देशभरातील नवोदित कलागुणांच्या विकासाला हातभार लावण्यासाठी कटिबद्ध आहेत. रहमान यांची जगभरातील लोकप्रियता, भारतात आपला व्यवसाय विस्तारण्याच्या यामाहाच्या प्रयत्नांना अधिकच मोलाचे आणि प्रभावी बनवते.

कर्नाटक वन विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी अलीकडेच शिमोगा विमानतळाजवळील गावांच्या परिसरात भटकंती करणाऱ्या एका अस्वलाला पकडले. या घटनेमुळे वनक्षेत्रांच्या सीमेवरील भागात मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील संघर्ष वाढण्याची भीती पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली असून, अधिवास व्यवस्थापन आणि संवर्धन योजनांमध्ये सुधारणा करणे किती महत्त्वाचे आहे, हे यातून स्पष्ट झाले आहे.

थायलंड ऑक्टोबर २०२६ मध्ये होणाऱ्या महत्त्वाच्या आयएमएफ-जागतिक बँक वार्षिक बैठकांचे आयोजन करण्याच्या तयारीत आहे. १९९१ नंतर, म्हणजेच ३५ वर्षांनंतर, हा देश प्रथमच या कार्यक्रमाचे आयोजन करणार आहे. या बैठका वर्षातून एकदा होतात आणि दर तीन वर्षांनी वॉशिंग्टन, डी.सी. व एका सदस्य देशामध्ये आयोजित केल्या जातात. या बैठकांमधून देश एकत्र कसे काम करू शकतात आणि आपापल्या प्रदेशांचे प्रतिनिधित्व कसे करू शकतात, हे दिसून येते. २०२६ च्या आवृत्तीमुळे थायलंड एका मोठ्या आंतरराष्ट्रीय मंचावर येत आहे, ज्यामुळे जागतिक वित्तीय प्रणालीमध्ये त्याचे स्थान अधिक मजबूत होईल.

राष्ट्रीय मूल्यांकन आणि अधिस्वीकृती परिषदेने (NAAC) या शैक्षणिक वर्षात कोणत्याही महाविद्यालयाला किंवा विद्यापीठाला कोणतीही नवीन अधिस्वीकृती (Accreditation) प्रदान केलेली नाही. हा एक मोठा बदल आहे. या थांब्यामुळे, भारतातील उच्च शिक्षण प्रणालीच्या गुणवत्ता हमी प्रक्रियांबद्दल आणि संस्थांचे मूल्यांकन किती वेगाने केले जाते, याबद्दल लोकांच्या मनात चिंता निर्माण झाली आहे.

भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (IRDAI) अलीकडेच विमा क्षेत्रासाठी ‘भारतीय लेखा मानके’ (Ind AS) लागू केली आहेत; वित्तीय अहवाल पद्धतींमधील ही एक महत्त्वपूर्ण सुधारणा ठरली आहे. या बदलाचा मुख्य उद्देश हा आहे की, भारतातील विमा उद्योगाची वित्तीय विवरणपत्रे अधिक स्पष्ट, तुलना करण्यायोग्य आणि आंतरराष्ट्रीय मानकांशी सुसंगत असावीत. यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास उंचावेल आणि सर्व वित्तीय संस्था समान पद्धतीचा अवलंब करूनच आपले अहवाल सादर करतील, याची खात्री होईल.

1 एप्रिल 2026 रोजी, महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने (MSRTC) ‘RuPay On-The-Go’ नॅशनल कॉमन मोबिलिटी कार्ड (NCMC) योजना सुरू केली. राज्यातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक डिजिटल करण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या योजनेचे उद्घाटन केले आणि यामुळे बस प्रवास अधिक सोयीस्कर, पारदर्शक व कार्यक्षम कसा होईल, याविषयी आपले विचार मांडले.

बुरा वम्सी राम मोहन यांची, सरकारी मालकीच्या ‘पॉवर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड’ (POWERGRID) च्या अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक (CMD) पदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. भारताच्या वीज पारेषण क्षेत्रामधील नेतृत्वाच्या दृष्टीने हा एक महत्त्वपूर्ण बदल आहे. ही नियुक्ती 1 एप्रिल 2026 पासून लागू होईल, असे केंद्रीय ऊर्जा मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.