Current Affairs 17 March 2026

शास्त्रज्ञांना एका नवीन प्रकारचा ‘बाह्यग्रह’ (exoplanet) सापडला आहे, जो नेहमीच वितळलेल्या आणि द्रवरूप अवस्थेत असतो. जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपद्वारे करण्यात आलेल्या निरीक्षणांतून हा शोध लागला असून, लहान ग्रहांचे वर्गीकरण करण्याच्या नेहमीच्या पद्धतींना यामुळे छेद मिळतो. या ग्रहांवर खडक किंवा पाण्याचे प्रमाण फारसे नसते; त्याऐवजी, तिथे मॅग्माचे (वितळलेल्या खडकांचे) प्रचंड आणि संपूर्ण ग्रहभर पसरलेले महासागर असतात. आपल्या सूर्यमालेबाहेरील ग्रहांच्या विविधतेविषयी यामुळे आपल्याला नवीन माहिती प्राप्त झाली आहे.

भारतीय नौदल ‘एक्सरसाइज सी ड्रॅगन २०२६’ (Exercise Sea Dragon 2026) मध्ये सहभागी होत आहे. हा अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील, पाणबुडीविरोधी युद्धाचा (ASW) एक बहुराष्ट्रीय सराव असून, तो गुआम येथील अँडरसन हवाई दलाच्या तळावर आयोजित करण्यात आला आहे. दरवर्षी इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात आयोजित केला जाणारा हा सराव सध्याच्या बदलत्या भू-राजकीय तणावांमुळे—विशेषतः पश्चिम आशियामध्ये, जिथे परिस्थिती अजूनही अस्थिर आहे—अधिकच महत्त्वाचा ठरला आहे. या सरावातील भारताचा सहभाग, प्रादेशिक सागरी सुरक्षा आणि सहकार्याच्या क्षेत्रात भारताचे महत्त्व किती वाढत आहे, हे अधोरेखित करतो.

भारत सरकारने, ज्या परदेशी कंपन्यांमध्ये चिनी मालकीचे प्रमाण १० टक्क्यांपर्यंत आहे, अशा कंपन्यांना भारतात ‘स्वयंचलित मार्गाने’ (automatic route) गुंतवणूक करणे अधिक सुलभ केले आहे. ‘उद्योग आणि अंतर्गत व्यापार प्रोत्साहन विभागाने’ (DPIIT) या बदलाची घोषणा केली असून, गुंतवणुकीचा ओघ सुलभ करणे आणि त्याच वेळी धोरणात्मक धोक्यांपासून संरक्षण करणे, हा यामागील उद्देश आहे. केंद्रीय मंत्रिमंडळाने या शिथिलतेला मंजुरी दिली असून, यामुळे कोविड-१९ महामारीच्या काळात लागू करण्यात आलेल्या नियमांमध्ये बदल झाला आहे.

बिहारमधील राज्यसभा निवडणुकीत, राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने (NDA) निवडणुकीसाठी असलेल्या सर्व पाच जागांवर विजय मिळवला. बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार, भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष नितीन नवीन, केंद्रीय मंत्री रामनाथ ठाकूर, राष्ट्रीय लोक मोर्चाचे (RLM) अध्यक्ष उपेंद्र कुशवाह आणि भाजपचे प्रदेश सरचिटणीस शिवेश कुमार हे सर्व विजयी ठरले. हे निकाल म्हणजे राज्यातील वरिष्ठ सभागृहाच्या प्रतिनिधित्वात झालेला एक मोठा बदल आहे.

ओडिशाच्या केंद्रपाडा जिल्ह्यातील कुसुनपूर हे गाव, ‘वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषदे’च्या (CSIR) नेतृत्वाखालील तंत्रज्ञान-आधारित ग्रामीण विकास उपक्रमांतर्गत, राज्यातील पहिले “स्मार्ट गाव” बनण्याच्या मार्गावर आहे. या प्रकल्पाचा उद्देश आधुनिक तंत्रज्ञानाचा दैनंदिन जीवनात आणि शेतीमध्ये समावेश करणे, तसेच एक शाश्वत व आत्मनिर्भर ग्रामीण परिसंस्था निर्माण करणे हा आहे. राजनगर तालुक्यात वसलेल्या या गावात सुमारे १३० कुटुंबे असून, येथील लोकसंख्या जवळपास ७०० इतकी आहे.

एका सर्वसमावेशक ‘स्वच्छ हवा संक्रमण कार्यक्रमा’द्वारे हवेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत करण्यासाठी, जागतिक बँकेने उत्तर प्रदेशला सुमारे ३०० दशलक्ष डॉलर्सचे कर्ज देण्यास सहमती दर्शवली आहे. ही रक्कम ‘उत्तर प्रदेश स्वच्छ हवा व्यवस्थापन कार्यक्रमा’साठी वापरली जाईल; हा कार्यक्रम वाहतूक, शेती आणि उद्योग यांसारख्या क्षेत्रांमधील प्रदूषण कमी करण्याच्या दिशेने कार्यरत आहे. राज्याची पर्यावरणीय शाश्वतता सुधारणे, तसेच महिला आणि तरुणांसाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे, हे या कार्यक्रमाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

२०२६ च्या ‘न्यूयॉर्क शॉर्ट ॲनिमेशन फेस्टिव्हल’ (NYSAF) मध्ये ‘CHYIMI’ या ॲनिमेटेड लघुपटाने ‘सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक’ पुरस्कार पटकावल्यानंतर, भारतीय ॲनिमेशनला जागतिक स्तरावर मान्यता प्राप्त झाली. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन डॉ. पार्थ सारथी महंता यांनी केले आहे. ते गुवाहाटीचे पोलीस आयुक्त आणि आसामचे पोलीस महानिरीक्षक (IGP) देखील आहेत. ही कामगिरी या गोष्टीचा पुरावा आहे की, भारतीय आणि आसामी कथा आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन विश्वात अधिकाधिक लोकप्रिय होत आहेत.

२७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, भारताने ‘अ‍ॅक्सेस अँड बेनिफिट शेअरिंग’ (ABS) वरील नागोया प्रोटोकॉलचे पालन कसे करत आहे, यावरील आपला पहिला राष्ट्रीय अहवाल (NR1) जैविक विविधता अधिवेशनाच्या सचिवालयाला पाठवला. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने राष्ट्रीय जैवविविधता प्राधिकरणासोबत मिळून हा अहवाल लिहिला आहे. यामध्ये १ नोव्हेंबर २०१७ ते ३१ डिसेंबर २०२५ या कालावधीत प्रोटोकॉलचे पालन करण्यात आणि जैवविविधता प्रशासन अधिक मजबूत करण्यात भारताने केलेल्या प्रगतीबद्दल माहिती दिली आहे. हा अहवाल भारताला त्याच्या अद्ययावत राष्ट्रीय जैवविविधता धोरण आणि कृती योजनेचे लक्ष्य १३ गाठण्यासही मदत करतो.

Current Affairs 16 March 2026

मिळालेल्या वृत्तांनुसार, पश्चिम आशियातील सध्याच्या संघर्षात इराणने आपल्या ‘सज्जील’ (Sejjil) या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राचा वापर प्रथमच केला आहे. हे क्षेपणास्त्र इराणच्या ‘ऑपरेशन ट्रू प्रॉमिस ४’ (Operation True Promise 4) या मोहिमेचा एक भाग म्हणून डागण्यात आले होते; या मोहिमेअंतर्गत इस्रायलच्या लष्करी आणि सरकारी पायाभूत सुविधांवर हल्ल्यांची मालिका राबवण्यात आली होती. ‘सज्जील’ हे इराणच्या सर्वात प्रगत आणि दीर्घ पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांपैकी एक असल्याने, या घडामोडीमुळे सदर संघर्षात एक महत्त्वपूर्ण वाढ झाली आहे.

भारतीय प्राणी सर्वेक्षण संस्थेने (ZSI) अलीकडेच तामिळनाडू येथील ‘मेगामलाई वन्यजीव अभयारण्या’मध्ये प्राणीजीवनाचे सर्वेक्षण केले आणि त्यात नऊ नवीन प्रजातींचा शोध लावला. या सर्वेक्षणाचे निष्कर्ष या प्रदेशाची परिसंस्था किती समृद्ध आहे हे दर्शवतात; तसेच, संरक्षित क्षेत्रांमध्ये जैवविविधतेचे पद्धतशीर मूल्यांकन करणे किती महत्त्वाचे आहे, यावरही ते भर देतात. या शोधामुळे पश्चिम घाटातील एक महत्त्वपूर्ण संवर्धन क्षेत्र म्हणून या अभयारण्याची प्रतिष्ठा अधिकच बळकट झाली आहे.

ऑगस्ट २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत, पश्चिम बंगालमधील जलपाईगुडी मध्यवर्ती सुधारगृहातील ९२ कैद्यांना ‘हर्पीस सिम्प्लेक्स विषाणू’चा (HSV) संसर्ग झाला. ही जनआरोग्याच्या दृष्टीने एक गंभीर समस्या आहे. अधिकृत नोंदींनुसार, या संसर्गामुळे उद्भवलेल्या गुंतागुंतीमुळे सात कैद्यांचा मृत्यू झाला. या घटनांवरून, बंदिस्त संस्थांमध्ये संसर्गजन्य रोगांचा प्रसार रोखणे किती कठीण असते आणि कारागृहांमध्ये क्षमतेपेक्षा जास्त कैदी असणे किती धोकादायक ठरू शकते, हे स्पष्ट होते.

प्रस्तावित मुसी नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्पात हैदराबादमधील अनेक ऐतिहासिक इमारती आणि नागरी महत्त्वाच्या स्थळांचा समावेश असेल. या ऐतिहासिक स्थळांना नदीकिनारी एका सांस्कृतिक पर्यटन कॉरिडॉरमध्ये कसे समाविष्ट करता येईल, याचा विचार अधिकारी करत आहेत. या योजनेचा उद्देश नदीचे पुनरुज्जीवन करण्यासोबतच तिचे ऐतिहासिक महत्त्व जतन करणे हा आहे. हे महत्त्वाचे आहे, कारण हैदराबादचे शहरी आणि सांस्कृतिक स्वरूप घडवण्यात मुसी नदीने मोठी भूमिका बजावली आहे.

लॉस एंजेलिसमधील डॉल्बी थिएटरमध्ये ९८ वा अकादमी पुरस्कार सोहळा आयोजित करण्यात आला आहे, जो हॉलिवूड पुरस्कार हंगामातील शेवटचा पुरस्कार सोहळा आहे. कोनन ओ’ब्रायन सलग दुसऱ्या वर्षी या सोहळ्याचे सूत्रसंचालन करत आहेत. प्रमुख श्रेणींमध्ये मोठी स्पर्धा आहे. रायन कूगलरच्या ‘सिनर्स’ या व्हॅम्पायर ड्रामाने १६ नामांकनांसह एक विक्रम रचला आहे, ज्यामुळे तो त्या रात्री सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या चित्रपटांपैकी एक ठरला आहे. अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा जोनास पुरस्कार प्रदान करणार आहे, आणि भारतीय-अमेरिकन चित्रपट निर्मात्या गीता गंधभीर यांना माहितीपट श्रेणींमध्ये दोन नामांकने मिळाली आहेत, जे भारताचे प्रतिनिधित्व दर्शवते.

भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाने (BCCI) नवी दिल्ली येथे आयोजित ‘नमन पुरस्कार २०२६’ सोहळ्यात, भारताच्या विश्वचषक विजेत्या संघांचा गौरव केला. या सोहळ्यामध्ये विविध प्रकारांतील (formats) आणि वयोगटांतील भारतीय संघांनी अलीकडील आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये मिळवलेल्या यशाचा सन्मान करण्यात आला. २०२४-२५ हंगामातील दोन सर्वोत्तम खेळाडू ठरलेले शुभमन गिल आणि स्मृती मानधना यांना ‘BCCI चे वर्षातील सर्वोत्तम क्रिकेटपटू’ म्हणून सन्मानित करण्यात आले. या कार्यक्रमात, क्रिकेट खेळासाठी दिलेल्या दीर्घकालीन योगदानाबद्दल अनेक दिग्गज भारतीय क्रिकेटपटूंचाही गौरव करण्यात आला.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आसाममधील सिलचर येथे २३,५५० कोटी रुपयांच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचा शुभारंभ केला. ईशान्य भारतातील ‘बराक खोऱ्याला’ एक प्रमुख व्यापार आणि लॉजिस्टिक्स केंद्र बनवणे, हे यामागील उद्दिष्ट आहे. पंतप्रधानांनी सिलचरजवळच असलेल्या रामनगर येथील जनसमुदायाला संबोधित केले. त्यांनी सांगितले की, सुधारलेल्या दळणवळण व्यवस्थेमुळे या प्रदेशाला राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांशी—विशेषतः बांगलादेश, म्यानमार आणि दक्षिण आशियातील इतर देशांशी—जोडणी साधण्यास मदत होईल.

झायडस लाईफसायन्सेसला (Zydus Lifesciences) चीनमध्ये आपले औषध ‘डेसिडुस्टॅट’ (Desidustat) विकण्याची परवानगी मिळाली आहे. हे औषध, दीर्घकालीन मूत्रपिंड विकार (CKD) असलेल्या रुग्णांमधील रक्तक्षयावर (ॲनिमियावर) उपचार करण्यासाठी वापरले जाते. चीनची औषध नियामक संस्था असलेल्या ‘नॅशनल मेडिकल प्रॉडक्ट्स ॲडमिनिस्ट्रेशन’ने (NMPA) याला मंजुरी दिली आहे. अहमदाबादस्थित या औषध कंपनीसाठी ही एक महत्त्वपूर्ण वाटचाल आहे; कारण या माध्यमातून ती जगातील सर्वात मोठ्या आरोग्यसेवा बाजारपेठांपैकी एका बाजारपेठेत प्रवेश करत आहे.

Current Affairs 14 March 2026

दरवर्षी १४ मार्च रोजी, लोक ‘पाय दिन’ (Pi Day) साजरा करतात; गणितातील सर्वात महत्त्वाच्या संख्यांपैकी एक असलेल्या ‘π’ (पाय) या संख्येचा सन्मान करणे हा यामागील उद्देश असतो. अमेरिकन पद्धतीनुसार लिहिली जाणारी तारीख ३/१४ ही, ‘π’ या संख्येच्या सुरुवातीच्या तीन अंकांशी (३.१४) तंतोतंत जुळते. गणिताशी संबंधित असलेल्या या संकल्पनेचे रूपांतर आता एका जागतिक उत्सवात झाले असून, यामध्ये शाळा, विद्यापीठे आणि विज्ञान केंद्रे यांचाही सहभाग असतो. गणिताच्या मदतीने आपल्याला विविध नमुने (patterns), आकृत्या आणि या विश्वाची रचना कशा प्रकारे समजून घेता येते, यावरच हा दिवस प्रामुख्याने भर देतो.

शास्त्रज्ञांना गुंतलेल्या प्रकाशात एक अशी रचना सापडली आहे जी पूर्वी लपलेली होती. त्यात ४८ आयामांमध्ये १७,००० हून अधिक जटिल टोपोलॉजिकल नमुने आहेत. दक्षिण आफ्रिकेतील विटवॉटरस्रँड विद्यापीठ आणि चीनमधील हुझोऊ विद्यापीठातील संशोधकांनी हा शोध लावला. “नेचर कम्युनिकेशन्स” या जर्नलने हे संशोधन प्रकाशित केले आहे, ज्यामध्ये असे दिसून आले आहे की गुंतलेल्या फोटॉनमध्ये एक जटिल टोपोलॉजिकल रचना असते जी क्वांटम तंत्रज्ञानाचे भविष्य बदलू शकते. निकालांवरून असे दिसून येते की साध्या प्रयोगशाळेच्या सेटअप देखील खूप जटिल क्वांटम वर्तन दर्शवू शकतात.

महसूल गुप्तचर संचालनालयाने (DRI) अलीकडेच आंध्र प्रदेशमध्ये एक गुप्त ठिकाण शोधून काढले, जिथे ‘अल्प्राझोलम’ (Alprazolam) या औषधाचे बेकायदेशीर उत्पादन केले जात होते. या कारवाईवरून हे स्पष्ट होते की, मनावर परिणाम करणाऱ्या औषधांचे बेकायदेशीर उत्पादन आणि विक्री रोखण्यासाठी भारतीय यंत्रणा आजही कार्यरत आहेत. अल्प्राझोलम हे मानसिक आरोग्याच्या समस्यांवर वापरले जाणारे एक सामान्य औषध असले, तरीही त्यावर कडक निर्बंध आहेत; कारण या औषधाचा गैरवापर होण्याची आणि त्यातून व्यसनाधीनता निर्माण होण्याची शक्यता असते.

भारतीय लष्कराने नवी दिल्ली येथे आयोजित ‘राष्ट्रीय ॲडिटीव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग परिसंवाद २०२६’ (National Additive Manufacturing Symposium 2026) मध्ये, सरकार, शैक्षणिक संस्था आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींसह सहभाग घेतला. हा कार्यक्रम भारतातील उत्पादन परिसंस्थेमध्ये (manufacturing ecosystem) आणि धोरणात्मक संरक्षण क्षमता बळकट करण्यात ‘ॲडिटीव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग’चे महत्त्व कशा प्रकारे वाढत आहे, या विषयावर केंद्रित होता. संरक्षण उत्पादनांना अधिक नाविन्यपूर्ण, कार्यक्षम आणि आत्मनिर्भर बनवण्यात नवीन तंत्रज्ञान कशा प्रकारे साहाय्यभूत ठरू शकते, यावर चर्चा करण्यासाठी संबंधित सर्व भागधारकांसाठी हा परिसंवाद एक महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरला.

‘सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ टेलिमॅटिक्स’ (C-DOT) ने नवी दिल्ली येथे, ‘समर्थ’ (Samarth) इन्क्यूबेशन कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या तुकडीचा भाग असलेल्या १८ स्टार्टअप्ससाठी ‘डेमो डे’चे आयोजन केले होते. हा कार्यक्रम NBCC कन्व्हेन्शन हॉलमध्ये पार पडला; यामध्ये दूरसंचार, सायबर सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ‘इंटरनेट ऑफ थिंग्ज’ (IoT), 5G आणि 6G तंत्रज्ञान, तसेच क्वांटम तंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये या स्टार्टअप्सनी विकसित केलेल्या अत्याधुनिक तांत्रिक उपायांचे सादरीकरण करण्यात आले. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून, भारत दूरसंचार आणि ‘माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञान’ (ICT) क्षेत्रांमध्ये नावीन्य आणि उद्योजकतेला चालना देण्याचे प्रयत्न करत आहे.

केंद्रीय गृह सचिव गोविंद मोहन यांनी नवी दिल्ली येथे ‘महिला आणि मुलांवरील ऑनलाइन गुन्ह्यांबाबतच्या राष्ट्रीय संवादाचे’ (OCWC) उद्घाटन केले. असुरक्षित गटांना लक्ष्य करणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांचा सामना करण्यासाठी, विविध घटकांमधील समन्वय आणि संस्थात्मक क्षमता बळकट करणे किती महत्त्वाचे आहे, याविषयी त्यांनी यावेळी भाष्य केले. केंद्रीय गृह मंत्रालयाचाच एक भाग असलेल्या ‘भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्राने’ (I4C) या कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. ऑनलाइन गुन्ह्यांचा मुकाबला कसा करावा, यावर चर्चा करण्यासाठी सरकार, कायदा अंमलबजावणी यंत्रणा, डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स, शैक्षणिक क्षेत्र आणि नागरी समाज यांमधील प्रतिनिधींना या कार्यक्रमात एकत्र आणण्यात आले होते.

भारत सरकारच्या मत्स्यव्यवसाय विभागाने जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर येथील ‘शेर-ए-काश्मीर आंतरराष्ट्रीय परिषद केंद्रा’मध्ये (SKICC) ‘शीतजल मत्स्यव्यवसाय’ (Cold Water Fisheries) विषयावर राष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन केले होते. भारताचा शीतजल मत्स्यव्यवसाय क्षेत्र अधिक शाश्वत कसा करता येईल, यावर चर्चा करण्यासाठी धोरणकर्ते, संशोधक, उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि इतर संबंधित घटक या परिषदेत एकत्र आले होते. केंद्रीय मंत्री राजीव रंजन सिंह यांनी या कार्यक्रमाचे नेतृत्व केले; याप्रसंगी जम्मू आणि काश्मीरचे नायब राज्यपाल मनोज सिन्हा आणि मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्ला यांसारखे उच्चपदस्थ अधिकारी उपस्थित होते.

आयुष मंत्रालयाचे केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव यांनी नवी दिल्ली येथे ‘योग महोत्सव–२०२६’ चे उद्घाटन केले. या सोहळ्याने, २०२६ मध्ये साजरा होणाऱ्या १२ व्या ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिना’च्या (IDY) १०० दिवसांच्या मोजदादीचा (countdown) अधिकृत प्रारंभ झाला. सर्वांगीण आरोग्य, सुस्थिती आणि मानसिक समतोल सुधारण्याचे एक साधन म्हणून योगाच्या जागतिक चळवळीला चालना देण्यासाठी आयुष मंत्रालयाने या कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. गेल्या अकरा वर्षांत, आंतरराष्ट्रीय योग दिनामध्ये सहभागी होणाऱ्या लोकांची संख्या सातत्याने वाढत गेली आहे. प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवा आणि जीवनशैली व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने योगाचे महत्त्व किती वाढत आहे, हेच यावरून दिसून येते.

Current Affairs 12 March 2026

फेसबुकची मालकी असलेली कंपनी मेटाने एआय एजंट्स2साठी बनवलेली प्रायोगिक सोशल नेटवर्किंग साइट मोल्टबुक खरेदी केल्याचे म्हटले जाते. या खरेदीतून दिसून येते की जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्या प्रगत एआय साधने आणि प्रतिभा मिळविण्यासाठी कशी अधिकाधिक स्पर्धा करत आहेत. याआधी, ओपनएआयचे सीईओ सॅम ऑल्टमन यांनी स्वतःहून काम करू शकणाऱ्या एआय एजंट्सच्या भविष्याबद्दल सार्वजनिकरित्या बोलताना मोल्टबुकवर विनोद केला होता तेव्हा मोल्टबुकने खूप लक्ष वेधले होते.

मंगळावर लोकांना जिवंत ठेवण्याचे मार्ग शोधण्यासाठी शास्त्रज्ञ कॅनडातील नुनावुत येथील डेव्हॉन बेटाचा शोध घेत आहेत, जे पृथ्वीवरील सर्वात दुर्गम ठिकाणांपैकी एक आहे. हे आर्क्टिक लँडस्केप जगातील सर्वात मोठे निर्जन बेट आहे आणि येथे मंगळावरील परिस्थितीसारखीच आहे. त्याची ओसाड जमीन, अतिशीत तापमान आणि अत्यंत अलगाव यामुळे अंतराळ संशोधनासाठी नवीन तंत्रज्ञान आणि जगण्याच्या धोरणांची चाचणी घेण्यासाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे.

केरळमधील चित्रपट समुदाय मल्याळम अभिनेता हरी मुरली यांच्या वयाच्या 27 व्या वर्षी झालेल्या निधनाबद्दल खूप दुःखी आहे. १२ मार्च २०२६ रोजी, ते पय्यन्नूरमधील अन्नूर येथील त्यांच्या घरी मृतावस्थेत आढळले. अहवालात म्हटले आहे की नंतर त्यांचे पार्थिव पय्यन्नूरमधील एका खाजगी रुग्णालयात हलवण्यात आले. आतापर्यंत, त्यांच्या मृत्यूची नेमकी माहिती सार्वजनिक केलेली नाही. मल्याळम चित्रपट आणि टीव्ही शोमध्ये बाल कलाकार म्हणून काम केल्याबद्दल तसेच त्यांनी अगदी लहान वयात दाखवलेल्या वचनाबद्दल लोकांनी हरी मुरली यांची आठवण ठेवली.

एका नवीन वैज्ञानिक अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की नासाच्या डबल अ‍ॅस्टेरॉइड रीडायरेक्शन टेस्ट (DART) मोहिमेचा शास्त्रज्ञांनी विचार केला होता त्यापेक्षा मोठा परिणाम झाला. या प्रयोगामुळे केवळ त्याच्या बायनरी सिस्टीममधील एका लहान लघुग्रहाची गतीच बदलली नाही तर सूर्याभोवतीच्या संपूर्ण प्रणालीची कक्षा देखील बदलली. परिणामांवरून असे दिसून येते की धोकादायक लघुग्रहांपासून पृथ्वीचे संरक्षण करण्यासाठी अंतराळयानाच्या प्रभावांचा वापर करणे ही एक चांगली कल्पना आहे.

स्वच्छता देखरेख आणि स्वयंचलित अहवाल साधन (SMART) हे दिल्ली कॅन्टोन्मेंट बोर्ड (DCB) ने स्वच्छता आणि नागरी सेवांवर लक्ष ठेवणे सोपे आणि अधिक खुले करण्यासाठी तयार केलेले एक नवीन साधन आहे. डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे उद्दिष्ट बर्याच काळापासून असलेल्या समस्यांचे निराकरण करणे आहे, जसे की हाताने गोष्टींची तक्रार करणे, उशिरा डेटा गोळा करणे आणि एकत्र काम न करणाऱ्या देखरेख प्रणाली असणे. या उपक्रमाचे उद्दिष्ट म्हणजे अहवाल प्रक्रिया स्वयंचलित करून आणि रिअल-टाइम ट्रॅकिंगला अनुमती देऊन विभागांमध्ये सेवा वितरण आणि कार्यक्षमतेत सुधारणा करणे.

भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आधार इकोसिस्टमची सुरक्षा वाढविण्यासाठी त्यांचा पहिला संरचित बग बाउंटी कार्यक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमात सायबर सुरक्षा तज्ञांना प्रमुख UIDAI डिजिटल प्लॅटफॉर्ममधील भेद्यता ओळखण्यासाठी आणि त्यांची जबाबदारीने तक्रार करण्यासाठी आमंत्रित केले आहे. त्या बदल्यात, सहभागींना आढळलेल्या सुरक्षा समस्यांच्या तीव्रतेवर आधारित बक्षिसे मिळतील. वाढत्या गुंतागुंतीच्या सायबर वातावरणात आधारशी संबंधित डिजिटल पायाभूत सुविधांचे संरक्षण मजबूत करणे हे या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.

भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) १२ ते १४ मार्च २०२६ दरम्यान नवी दिल्लीतील NASC कॉम्प्लेक्समधील ICAR कन्व्हेन्शन सेंटरमधील भारतरत्न सी. सुब्रमण्यम हॉलमध्ये कृषी-अन्न प्रणालींमध्ये महिलांवर जागतिक परिषद (GCWAS–२०२६) आयोजित करत आहे. या तीन दिवसांच्या आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट शेतीमध्ये महिलांच्या महत्त्वाच्या भूमिकेबद्दल जागरूकता निर्माण करणे आणि कृषी-अन्न प्रणालींमध्ये लिंग-समावेशक वाढीला प्रोत्साहन देणे आहे. या परिषदेचे नियोजन करण्यासाठी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय गट मदत करत आहेत आणि जगभरातील लोक उपस्थित राहण्याची अपेक्षा आहे.

The Indian Navy and the Defence Research and Development Organisation (DRDO) have successfully tested the Air Droppable Container (ADC-150) four times while it was in flight. The tests took place from the P-8I maritime patrol plane off the coast of Goa from February 21 to March 1, 2026. The tests were done under a number of extreme release conditions, and they were successful. This is a big step toward improving India’s naval logistics capabilities during operations at sea.

Current Affairs 11 March 2026

केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पियुष गोयल यांनी नवी दिल्ली येथे 40 व्या AAHAR आंतरराष्ट्रीय अन्न आणि आदरातिथ्य मेळ्याचे उद्घाटन केले. अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय (MoFPI) आणि इंडिया ट्रेड प्रमोशन ऑर्गनायझेशन (ITPO) 10 ते 14 मार्च 2026 दरम्यान होणाऱ्या या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यासाठी एकत्रितपणे काम करत आहेत. अन्न प्रक्रिया, आदरातिथ्य आणि कृषी उद्योगांसाठी त्यांच्या वस्तू, तंत्रज्ञान आणि व्यवसाय संधी प्रदर्शित करण्याची ही एक मोठी संधी आहे.

भारत शेषनाग-१५० या लांब पल्ल्याच्या झुंडीच्या हल्ल्याच्या ड्रोनची चाचणी घेऊन लोकांशिवाय लढण्याची क्षमता सुधारत आहे. बेंगळुरू येथील संरक्षण स्टार्टअप न्यूस्पेस रिसर्च टेक्नॉलॉजीजने हे ड्रोन बनवले आहे. आधुनिक युद्धांमध्ये सामान्य होत असलेल्या प्रणालींप्रमाणे स्वस्त आणि अनुकूलनीय मानवरहित प्रणाली बनवण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांचा हा एक भाग आहे. सुमारे एक वर्षापूर्वी, या प्रणालीने पहिले उड्डाण केले आणि ड्रोन युद्धाकडे पाहण्याच्या बदलत्या दृष्टिकोनाचा भाग म्हणून भारत आता त्याची चाचणी घेत आहे.

इंडिगोचे सीईओ पीटर एल्बर्स यांनी राजीनामा दिला आहे आणि अब्जाधीश उद्योजक राहुल भाटिया यांनी अंतरिम सीईओ म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. भारतातील सर्वात मोठी विमान कंपनी बाजारपेठेतील हिस्सेदारीच्या बाबतीत अडचणीत असताना हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. इंडिगोला एअरलाइन उद्योगात एक प्रमुख खेळाडू बनवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणारे भाटिया कंपनीत बदल होत असताना व्यवस्थापनाची जबाबदारी सांभाळतील.

देशातील जंगलांवर लक्ष ठेवण्याची जबाबदारी असलेली मुख्य संस्था म्हणजे फॉरेस्ट सर्व्हे ऑफ इंडिया (FSI). पूर्वी ते त्यांच्या एआय-आधारित अनावरण पोर्टलद्वारे दर दोन आठवड्यांनी जंगलतोडीबद्दल अलर्ट पाठवत असत, परंतु त्यांनी ते करणे बंद केले आहे. नोव्हेंबर २०२५ पासून, उपग्रह डेटा आणि मशीन लर्निंगचा वापर करून जवळजवळ रिअल-टाइममध्ये वन आच्छादनाच्या नुकसानाबद्दल अलर्ट पाठवणारी प्रणाली अपडेट केलेली नाही. अहवालांनुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये पोर्टलद्वारे सक्रिय देखरेख थांबली, ज्यामुळे लक्ष्यित क्षेत्रीय तपासणीसाठी दर १५ दिवसांनी राज्यांना पाठवले जाणारे नियमित अलर्ट थांबले.

हरीश राणा प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने निष्क्रिय इच्छामरणाला परवानगी दिली आहे, ज्यामुळे आयुष्याच्या शेवटी वैद्यकीय निर्णयांचा मुद्दा पुन्हा एकदा उपस्थित झाला आहे. या निर्णयामुळे निष्क्रिय इच्छामरण, जे जीवनदायी उपचार थांबवून रुग्णाला मरू देत आहे आणि सक्रिय इच्छामरण, जे एखाद्या व्यक्तीचे जीवन सक्रियपणे संपवत आहे, यामधील कायदेशीर आणि नैतिक फरक स्पष्ट होतो. भारताची कायदेशीर व्यवस्था कठोर नियमांसह निष्क्रिय इच्छामरणाला परवानगी देते, परंतु सक्रिय इच्छामरण अजूनही कायद्याच्या विरुद्ध आहे.

२१ व्या महिंद्रा एक्सलन्स इन थिएटर अवॉर्ड्स (META) २०२६ मध्ये ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्दर्शक आणि नाट्य व्यावसायिक अमोल पालेकर यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान केला जाईल. हा प्रसिद्ध नाट्य महोत्सव १९ ते २५ मार्च २०२६ दरम्यान नवी दिल्ली येथे होणार आहे. महिंद्रा ग्रुपने META सुरू केले आणि टीमवर्क आर्ट्स ते बनवते. META संपूर्ण भारतातील सर्वोत्तम नाट्य निर्मिती आणि कलाकारांना सन्मानित करते. हा पुरस्कार पालेकर यांच्या भारतीय नाट्य आणि चित्रपटातील दशकांहून अधिक काळच्या कार्याचा गौरव करतो, जिथे ते अभिनेता, दिग्दर्शक आणि सर्जनशील दूरदर्शी म्हणून अग्रणी राहिले आहेत.

११ मार्च २०२६ रोजी, पंचायती राज मंत्रालय सशक्त पंचायत-नेत्री अभियानाचा भाग म्हणून नवी दिल्ली येथे पंचायतींच्या महिला निवडून आलेल्या प्रतिनिधींची (WERs) एक दिवसीय राष्ट्रीय परिषद आयोजित करणार आहे. या परिषदेत सुमारे ७०० लोक सहभागी होतील, ज्यात संपूर्ण भारतातील पंचायतींमधील महिला, सरकारी अधिकारी आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्थांचे प्रतिनिधी यांचा समावेश असेल. स्थानिक सरकारमध्ये महिला नेतृत्व सुधारण्याच्या उपक्रमाच्या पहिल्या वर्षाचा हा उत्सव आहे.

प्रसिद्ध तमिळ चित्रपट निर्माते, निर्माते आणि संगीतकार ठक्कली श्रीनिवासन यांचे वयाच्या ७२ व्या वर्षी बंगळुरू येथे दीर्घ आजाराने निधन झाले. १० मार्च रोजी, तमिळ चित्रपट उद्योगातील या आदरणीय व्यक्तीचे निधन झाले आणि त्यांच्या दशकांच्या कारकिर्दीचा अंत झाला. श्रीनिवासन हे एक निर्माता, दिग्दर्शक, संगीतकार आणि अभिनेते होते ज्यांनी अनेक उत्तम तमिळ चित्रपट बनवले. ते त्यांच्या अनेक प्रतिभांसाठी ओळखले जात होते.