Current Affairs 14 March 2026

दरवर्षी १४ मार्च रोजी, लोक ‘पाय दिन’ (Pi Day) साजरा करतात; गणितातील सर्वात महत्त्वाच्या संख्यांपैकी एक असलेल्या ‘π’ (पाय) या संख्येचा सन्मान करणे हा यामागील उद्देश असतो. अमेरिकन पद्धतीनुसार लिहिली जाणारी तारीख ३/१४ ही, ‘π’ या संख्येच्या सुरुवातीच्या तीन अंकांशी (३.१४) तंतोतंत जुळते. गणिताशी संबंधित असलेल्या या संकल्पनेचे रूपांतर आता एका जागतिक उत्सवात झाले असून, यामध्ये शाळा, विद्यापीठे आणि विज्ञान केंद्रे यांचाही सहभाग असतो. गणिताच्या मदतीने आपल्याला विविध नमुने (patterns), आकृत्या आणि या विश्वाची रचना कशा प्रकारे समजून घेता येते, यावरच हा दिवस प्रामुख्याने भर देतो.

शास्त्रज्ञांना गुंतलेल्या प्रकाशात एक अशी रचना सापडली आहे जी पूर्वी लपलेली होती. त्यात ४८ आयामांमध्ये १७,००० हून अधिक जटिल टोपोलॉजिकल नमुने आहेत. दक्षिण आफ्रिकेतील विटवॉटरस्रँड विद्यापीठ आणि चीनमधील हुझोऊ विद्यापीठातील संशोधकांनी हा शोध लावला. “नेचर कम्युनिकेशन्स” या जर्नलने हे संशोधन प्रकाशित केले आहे, ज्यामध्ये असे दिसून आले आहे की गुंतलेल्या फोटॉनमध्ये एक जटिल टोपोलॉजिकल रचना असते जी क्वांटम तंत्रज्ञानाचे भविष्य बदलू शकते. निकालांवरून असे दिसून येते की साध्या प्रयोगशाळेच्या सेटअप देखील खूप जटिल क्वांटम वर्तन दर्शवू शकतात.

महसूल गुप्तचर संचालनालयाने (DRI) अलीकडेच आंध्र प्रदेशमध्ये एक गुप्त ठिकाण शोधून काढले, जिथे ‘अल्प्राझोलम’ (Alprazolam) या औषधाचे बेकायदेशीर उत्पादन केले जात होते. या कारवाईवरून हे स्पष्ट होते की, मनावर परिणाम करणाऱ्या औषधांचे बेकायदेशीर उत्पादन आणि विक्री रोखण्यासाठी भारतीय यंत्रणा आजही कार्यरत आहेत. अल्प्राझोलम हे मानसिक आरोग्याच्या समस्यांवर वापरले जाणारे एक सामान्य औषध असले, तरीही त्यावर कडक निर्बंध आहेत; कारण या औषधाचा गैरवापर होण्याची आणि त्यातून व्यसनाधीनता निर्माण होण्याची शक्यता असते.

भारतीय लष्कराने नवी दिल्ली येथे आयोजित ‘राष्ट्रीय ॲडिटीव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग परिसंवाद २०२६’ (National Additive Manufacturing Symposium 2026) मध्ये, सरकार, शैक्षणिक संस्था आणि उद्योग क्षेत्रातील प्रतिनिधींसह सहभाग घेतला. हा कार्यक्रम भारतातील उत्पादन परिसंस्थेमध्ये (manufacturing ecosystem) आणि धोरणात्मक संरक्षण क्षमता बळकट करण्यात ‘ॲडिटीव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग’चे महत्त्व कशा प्रकारे वाढत आहे, या विषयावर केंद्रित होता. संरक्षण उत्पादनांना अधिक नाविन्यपूर्ण, कार्यक्षम आणि आत्मनिर्भर बनवण्यात नवीन तंत्रज्ञान कशा प्रकारे साहाय्यभूत ठरू शकते, यावर चर्चा करण्यासाठी संबंधित सर्व भागधारकांसाठी हा परिसंवाद एक महत्त्वाचे व्यासपीठ ठरला.

‘सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ टेलिमॅटिक्स’ (C-DOT) ने नवी दिल्ली येथे, ‘समर्थ’ (Samarth) इन्क्यूबेशन कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या तुकडीचा भाग असलेल्या १८ स्टार्टअप्ससाठी ‘डेमो डे’चे आयोजन केले होते. हा कार्यक्रम NBCC कन्व्हेन्शन हॉलमध्ये पार पडला; यामध्ये दूरसंचार, सायबर सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ‘इंटरनेट ऑफ थिंग्ज’ (IoT), 5G आणि 6G तंत्रज्ञान, तसेच क्वांटम तंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये या स्टार्टअप्सनी विकसित केलेल्या अत्याधुनिक तांत्रिक उपायांचे सादरीकरण करण्यात आले. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून, भारत दूरसंचार आणि ‘माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञान’ (ICT) क्षेत्रांमध्ये नावीन्य आणि उद्योजकतेला चालना देण्याचे प्रयत्न करत आहे.

केंद्रीय गृह सचिव गोविंद मोहन यांनी नवी दिल्ली येथे ‘महिला आणि मुलांवरील ऑनलाइन गुन्ह्यांबाबतच्या राष्ट्रीय संवादाचे’ (OCWC) उद्घाटन केले. असुरक्षित गटांना लक्ष्य करणाऱ्या सायबर गुन्ह्यांचा सामना करण्यासाठी, विविध घटकांमधील समन्वय आणि संस्थात्मक क्षमता बळकट करणे किती महत्त्वाचे आहे, याविषयी त्यांनी यावेळी भाष्य केले. केंद्रीय गृह मंत्रालयाचाच एक भाग असलेल्या ‘भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्राने’ (I4C) या कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. ऑनलाइन गुन्ह्यांचा मुकाबला कसा करावा, यावर चर्चा करण्यासाठी सरकार, कायदा अंमलबजावणी यंत्रणा, डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स, शैक्षणिक क्षेत्र आणि नागरी समाज यांमधील प्रतिनिधींना या कार्यक्रमात एकत्र आणण्यात आले होते.

भारत सरकारच्या मत्स्यव्यवसाय विभागाने जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर येथील ‘शेर-ए-काश्मीर आंतरराष्ट्रीय परिषद केंद्रा’मध्ये (SKICC) ‘शीतजल मत्स्यव्यवसाय’ (Cold Water Fisheries) विषयावर राष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन केले होते. भारताचा शीतजल मत्स्यव्यवसाय क्षेत्र अधिक शाश्वत कसा करता येईल, यावर चर्चा करण्यासाठी धोरणकर्ते, संशोधक, उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि इतर संबंधित घटक या परिषदेत एकत्र आले होते. केंद्रीय मंत्री राजीव रंजन सिंह यांनी या कार्यक्रमाचे नेतृत्व केले; याप्रसंगी जम्मू आणि काश्मीरचे नायब राज्यपाल मनोज सिन्हा आणि मुख्यमंत्री उमर अब्दुल्ला यांसारखे उच्चपदस्थ अधिकारी उपस्थित होते.

आयुष मंत्रालयाचे केंद्रीय राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव यांनी नवी दिल्ली येथे ‘योग महोत्सव–२०२६’ चे उद्घाटन केले. या सोहळ्याने, २०२६ मध्ये साजरा होणाऱ्या १२ व्या ‘आंतरराष्ट्रीय योग दिना’च्या (IDY) १०० दिवसांच्या मोजदादीचा (countdown) अधिकृत प्रारंभ झाला. सर्वांगीण आरोग्य, सुस्थिती आणि मानसिक समतोल सुधारण्याचे एक साधन म्हणून योगाच्या जागतिक चळवळीला चालना देण्यासाठी आयुष मंत्रालयाने या कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. गेल्या अकरा वर्षांत, आंतरराष्ट्रीय योग दिनामध्ये सहभागी होणाऱ्या लोकांची संख्या सातत्याने वाढत गेली आहे. प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवा आणि जीवनशैली व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने योगाचे महत्त्व किती वाढत आहे, हेच यावरून दिसून येते.

Current Affairs 12 March 2026

फेसबुकची मालकी असलेली कंपनी मेटाने एआय एजंट्स2साठी बनवलेली प्रायोगिक सोशल नेटवर्किंग साइट मोल्टबुक खरेदी केल्याचे म्हटले जाते. या खरेदीतून दिसून येते की जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्या प्रगत एआय साधने आणि प्रतिभा मिळविण्यासाठी कशी अधिकाधिक स्पर्धा करत आहेत. याआधी, ओपनएआयचे सीईओ सॅम ऑल्टमन यांनी स्वतःहून काम करू शकणाऱ्या एआय एजंट्सच्या भविष्याबद्दल सार्वजनिकरित्या बोलताना मोल्टबुकवर विनोद केला होता तेव्हा मोल्टबुकने खूप लक्ष वेधले होते.

मंगळावर लोकांना जिवंत ठेवण्याचे मार्ग शोधण्यासाठी शास्त्रज्ञ कॅनडातील नुनावुत येथील डेव्हॉन बेटाचा शोध घेत आहेत, जे पृथ्वीवरील सर्वात दुर्गम ठिकाणांपैकी एक आहे. हे आर्क्टिक लँडस्केप जगातील सर्वात मोठे निर्जन बेट आहे आणि येथे मंगळावरील परिस्थितीसारखीच आहे. त्याची ओसाड जमीन, अतिशीत तापमान आणि अत्यंत अलगाव यामुळे अंतराळ संशोधनासाठी नवीन तंत्रज्ञान आणि जगण्याच्या धोरणांची चाचणी घेण्यासाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे.

केरळमधील चित्रपट समुदाय मल्याळम अभिनेता हरी मुरली यांच्या वयाच्या 27 व्या वर्षी झालेल्या निधनाबद्दल खूप दुःखी आहे. १२ मार्च २०२६ रोजी, ते पय्यन्नूरमधील अन्नूर येथील त्यांच्या घरी मृतावस्थेत आढळले. अहवालात म्हटले आहे की नंतर त्यांचे पार्थिव पय्यन्नूरमधील एका खाजगी रुग्णालयात हलवण्यात आले. आतापर्यंत, त्यांच्या मृत्यूची नेमकी माहिती सार्वजनिक केलेली नाही. मल्याळम चित्रपट आणि टीव्ही शोमध्ये बाल कलाकार म्हणून काम केल्याबद्दल तसेच त्यांनी अगदी लहान वयात दाखवलेल्या वचनाबद्दल लोकांनी हरी मुरली यांची आठवण ठेवली.

एका नवीन वैज्ञानिक अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की नासाच्या डबल अ‍ॅस्टेरॉइड रीडायरेक्शन टेस्ट (DART) मोहिमेचा शास्त्रज्ञांनी विचार केला होता त्यापेक्षा मोठा परिणाम झाला. या प्रयोगामुळे केवळ त्याच्या बायनरी सिस्टीममधील एका लहान लघुग्रहाची गतीच बदलली नाही तर सूर्याभोवतीच्या संपूर्ण प्रणालीची कक्षा देखील बदलली. परिणामांवरून असे दिसून येते की धोकादायक लघुग्रहांपासून पृथ्वीचे संरक्षण करण्यासाठी अंतराळयानाच्या प्रभावांचा वापर करणे ही एक चांगली कल्पना आहे.

स्वच्छता देखरेख आणि स्वयंचलित अहवाल साधन (SMART) हे दिल्ली कॅन्टोन्मेंट बोर्ड (DCB) ने स्वच्छता आणि नागरी सेवांवर लक्ष ठेवणे सोपे आणि अधिक खुले करण्यासाठी तयार केलेले एक नवीन साधन आहे. डिजिटल प्लॅटफॉर्मचे उद्दिष्ट बर्याच काळापासून असलेल्या समस्यांचे निराकरण करणे आहे, जसे की हाताने गोष्टींची तक्रार करणे, उशिरा डेटा गोळा करणे आणि एकत्र काम न करणाऱ्या देखरेख प्रणाली असणे. या उपक्रमाचे उद्दिष्ट म्हणजे अहवाल प्रक्रिया स्वयंचलित करून आणि रिअल-टाइम ट्रॅकिंगला अनुमती देऊन विभागांमध्ये सेवा वितरण आणि कार्यक्षमतेत सुधारणा करणे.

भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आधार इकोसिस्टमची सुरक्षा वाढविण्यासाठी त्यांचा पहिला संरचित बग बाउंटी कार्यक्रम सुरू केला आहे. या उपक्रमात सायबर सुरक्षा तज्ञांना प्रमुख UIDAI डिजिटल प्लॅटफॉर्ममधील भेद्यता ओळखण्यासाठी आणि त्यांची जबाबदारीने तक्रार करण्यासाठी आमंत्रित केले आहे. त्या बदल्यात, सहभागींना आढळलेल्या सुरक्षा समस्यांच्या तीव्रतेवर आधारित बक्षिसे मिळतील. वाढत्या गुंतागुंतीच्या सायबर वातावरणात आधारशी संबंधित डिजिटल पायाभूत सुविधांचे संरक्षण मजबूत करणे हे या कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.

भारतीय कृषी संशोधन परिषद (ICAR) १२ ते १४ मार्च २०२६ दरम्यान नवी दिल्लीतील NASC कॉम्प्लेक्समधील ICAR कन्व्हेन्शन सेंटरमधील भारतरत्न सी. सुब्रमण्यम हॉलमध्ये कृषी-अन्न प्रणालींमध्ये महिलांवर जागतिक परिषद (GCWAS–२०२६) आयोजित करत आहे. या तीन दिवसांच्या आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमाचे उद्दिष्ट शेतीमध्ये महिलांच्या महत्त्वाच्या भूमिकेबद्दल जागरूकता निर्माण करणे आणि कृषी-अन्न प्रणालींमध्ये लिंग-समावेशक वाढीला प्रोत्साहन देणे आहे. या परिषदेचे नियोजन करण्यासाठी अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय गट मदत करत आहेत आणि जगभरातील लोक उपस्थित राहण्याची अपेक्षा आहे.

The Indian Navy and the Defence Research and Development Organisation (DRDO) have successfully tested the Air Droppable Container (ADC-150) four times while it was in flight. The tests took place from the P-8I maritime patrol plane off the coast of Goa from February 21 to March 1, 2026. The tests were done under a number of extreme release conditions, and they were successful. This is a big step toward improving India’s naval logistics capabilities during operations at sea.

Current Affairs 11 March 2026

केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पियुष गोयल यांनी नवी दिल्ली येथे 40 व्या AAHAR आंतरराष्ट्रीय अन्न आणि आदरातिथ्य मेळ्याचे उद्घाटन केले. अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्रालय (MoFPI) आणि इंडिया ट्रेड प्रमोशन ऑर्गनायझेशन (ITPO) 10 ते 14 मार्च 2026 दरम्यान होणाऱ्या या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यासाठी एकत्रितपणे काम करत आहेत. अन्न प्रक्रिया, आदरातिथ्य आणि कृषी उद्योगांसाठी त्यांच्या वस्तू, तंत्रज्ञान आणि व्यवसाय संधी प्रदर्शित करण्याची ही एक मोठी संधी आहे.

भारत शेषनाग-१५० या लांब पल्ल्याच्या झुंडीच्या हल्ल्याच्या ड्रोनची चाचणी घेऊन लोकांशिवाय लढण्याची क्षमता सुधारत आहे. बेंगळुरू येथील संरक्षण स्टार्टअप न्यूस्पेस रिसर्च टेक्नॉलॉजीजने हे ड्रोन बनवले आहे. आधुनिक युद्धांमध्ये सामान्य होत असलेल्या प्रणालींप्रमाणे स्वस्त आणि अनुकूलनीय मानवरहित प्रणाली बनवण्याच्या भारताच्या प्रयत्नांचा हा एक भाग आहे. सुमारे एक वर्षापूर्वी, या प्रणालीने पहिले उड्डाण केले आणि ड्रोन युद्धाकडे पाहण्याच्या बदलत्या दृष्टिकोनाचा भाग म्हणून भारत आता त्याची चाचणी घेत आहे.

इंडिगोचे सीईओ पीटर एल्बर्स यांनी राजीनामा दिला आहे आणि अब्जाधीश उद्योजक राहुल भाटिया यांनी अंतरिम सीईओ म्हणून पदभार स्वीकारला आहे. भारतातील सर्वात मोठी विमान कंपनी बाजारपेठेतील हिस्सेदारीच्या बाबतीत अडचणीत असताना हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. इंडिगोला एअरलाइन उद्योगात एक प्रमुख खेळाडू बनवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणारे भाटिया कंपनीत बदल होत असताना व्यवस्थापनाची जबाबदारी सांभाळतील.

देशातील जंगलांवर लक्ष ठेवण्याची जबाबदारी असलेली मुख्य संस्था म्हणजे फॉरेस्ट सर्व्हे ऑफ इंडिया (FSI). पूर्वी ते त्यांच्या एआय-आधारित अनावरण पोर्टलद्वारे दर दोन आठवड्यांनी जंगलतोडीबद्दल अलर्ट पाठवत असत, परंतु त्यांनी ते करणे बंद केले आहे. नोव्हेंबर २०२५ पासून, उपग्रह डेटा आणि मशीन लर्निंगचा वापर करून जवळजवळ रिअल-टाइममध्ये वन आच्छादनाच्या नुकसानाबद्दल अलर्ट पाठवणारी प्रणाली अपडेट केलेली नाही. अहवालांनुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये पोर्टलद्वारे सक्रिय देखरेख थांबली, ज्यामुळे लक्ष्यित क्षेत्रीय तपासणीसाठी दर १५ दिवसांनी राज्यांना पाठवले जाणारे नियमित अलर्ट थांबले.

हरीश राणा प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने निष्क्रिय इच्छामरणाला परवानगी दिली आहे, ज्यामुळे आयुष्याच्या शेवटी वैद्यकीय निर्णयांचा मुद्दा पुन्हा एकदा उपस्थित झाला आहे. या निर्णयामुळे निष्क्रिय इच्छामरण, जे जीवनदायी उपचार थांबवून रुग्णाला मरू देत आहे आणि सक्रिय इच्छामरण, जे एखाद्या व्यक्तीचे जीवन सक्रियपणे संपवत आहे, यामधील कायदेशीर आणि नैतिक फरक स्पष्ट होतो. भारताची कायदेशीर व्यवस्था कठोर नियमांसह निष्क्रिय इच्छामरणाला परवानगी देते, परंतु सक्रिय इच्छामरण अजूनही कायद्याच्या विरुद्ध आहे.

२१ व्या महिंद्रा एक्सलन्स इन थिएटर अवॉर्ड्स (META) २०२६ मध्ये ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्दर्शक आणि नाट्य व्यावसायिक अमोल पालेकर यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान केला जाईल. हा प्रसिद्ध नाट्य महोत्सव १९ ते २५ मार्च २०२६ दरम्यान नवी दिल्ली येथे होणार आहे. महिंद्रा ग्रुपने META सुरू केले आणि टीमवर्क आर्ट्स ते बनवते. META संपूर्ण भारतातील सर्वोत्तम नाट्य निर्मिती आणि कलाकारांना सन्मानित करते. हा पुरस्कार पालेकर यांच्या भारतीय नाट्य आणि चित्रपटातील दशकांहून अधिक काळच्या कार्याचा गौरव करतो, जिथे ते अभिनेता, दिग्दर्शक आणि सर्जनशील दूरदर्शी म्हणून अग्रणी राहिले आहेत.

११ मार्च २०२६ रोजी, पंचायती राज मंत्रालय सशक्त पंचायत-नेत्री अभियानाचा भाग म्हणून नवी दिल्ली येथे पंचायतींच्या महिला निवडून आलेल्या प्रतिनिधींची (WERs) एक दिवसीय राष्ट्रीय परिषद आयोजित करणार आहे. या परिषदेत सुमारे ७०० लोक सहभागी होतील, ज्यात संपूर्ण भारतातील पंचायतींमधील महिला, सरकारी अधिकारी आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्थांचे प्रतिनिधी यांचा समावेश असेल. स्थानिक सरकारमध्ये महिला नेतृत्व सुधारण्याच्या उपक्रमाच्या पहिल्या वर्षाचा हा उत्सव आहे.

प्रसिद्ध तमिळ चित्रपट निर्माते, निर्माते आणि संगीतकार ठक्कली श्रीनिवासन यांचे वयाच्या ७२ व्या वर्षी बंगळुरू येथे दीर्घ आजाराने निधन झाले. १० मार्च रोजी, तमिळ चित्रपट उद्योगातील या आदरणीय व्यक्तीचे निधन झाले आणि त्यांच्या दशकांच्या कारकिर्दीचा अंत झाला. श्रीनिवासन हे एक निर्माता, दिग्दर्शक, संगीतकार आणि अभिनेते होते ज्यांनी अनेक उत्तम तमिळ चित्रपट बनवले. ते त्यांच्या अनेक प्रतिभांसाठी ओळखले जात होते.

Current Affairs 10 March 2026

नॅशनल बँक फॉर अ‍ॅग्रीकल्चर अँड रुरल डेव्हलपमेंट (NABARD) ने गेट्स फाउंडेशन आणि डालबर्ग अ‍ॅडव्हायझर्स यांच्यासोबत मिळून नॅशनल क्लायमेट स्टॅक इनोव्हेशन चॅलेंज सुरू केले आहे. ग्रामीण भागांसाठी भारताची क्लायमेट रेझिलिन्स फ्रेमवर्क अधिक मजबूत करणे हे या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट राष्ट्रीय क्लायमेट स्टॅकचे मूलभूत तांत्रिक स्तर तयार करणे आहे जे विविध क्लायमेट डेटासेट एकत्रित करेल आणि शेती, ग्रामीण वित्त आणि सार्वजनिक नियोजनासाठी क्लायमेट इंटेलिजन्स अधिक उपयुक्त बनवेल.

21 व्या महिंद्रा एक्सलन्स इन थिएटर अवॉर्ड्स (META) 2026 मध्ये ज्येष्ठ अभिनेते, दिग्दर्शक आणि नाट्य व्यावसायिक अमोल पालेकर यांना जीवनगौरव पुरस्कार प्रदान केला जाईल. हा प्रसिद्ध नाट्य महोत्सव १९ ते २५ मार्च २०२६ दरम्यान नवी दिल्ली येथे होणार आहे. महिंद्रा ग्रुपने META सुरू केले आणि टीमवर्क आर्ट्स ते बनवते. META संपूर्ण भारतातील सर्वोत्तम नाट्य निर्मिती आणि कलाकारांना सन्मानित करते. हा पुरस्कार पालेकर यांच्या भारतीय नाट्य आणि चित्रपटातील दशकांहून अधिक काळच्या कार्याचा गौरव करतो, जिथे ते अभिनेता, दिग्दर्शक आणि सर्जनशील दूरदर्शी म्हणून अग्रणी राहिले आहेत.

११ मार्च २०२६ रोजी, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी केरळ आणि तामिळनाडू येथे जाऊन १६,४५० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त खर्चाच्या अनेक पायाभूत सुविधा आणि विकास प्रकल्पांचे उद्घाटन, राष्ट्रार्पण आणि पायाभरणी करतील. या प्रकल्पांमध्ये तेल आणि वायू, महामार्ग, जोडणारे रेल्वे, ग्रामीण रस्ते आणि अक्षय ऊर्जा यासारख्या पायाभूत सुविधांसह विस्तृत क्षेत्रांचा समावेश आहे. पंतप्रधान प्रथम केरळमधील एर्नाकुलम आणि नंतर तामिळनाडूतील तिरुचिरापल्ली येथे कार्यक्रमांना उपस्थित राहतील.

भारतीय सशस्त्र दलाच्या सैनिकांचा एक गट “लॅमिटिए २०२६” या संयुक्त लष्करी सरावाच्या ११ व्या आवृत्तीत भाग घेण्यासाठी सेशेल्समध्ये आला आहे. सेशेल्स डिफेन्स अकादमी ९ मार्च ते २० मार्च दरम्यान सेशेल्स डिफेन्स फोर्सेस (SDF) सोबत या सरावाचे आयोजन करत आहे. हा प्रकल्प भारत आणि सेशेल्समधील वाढत्या संरक्षण सहकार्याचे लक्षण आहे आणि दोन्ही देशांच्या सशस्त्र दलांच्या एकत्र काम करण्याच्या पद्धतीत सुधारणा करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरो (NCB) ने “टीम कल्की” नावाने संपूर्ण भारतात कार्यरत असलेल्या एका मोठ्या ड्रग्ज वितरण नेटवर्कला उद्ध्वस्त केले आहे. या नेटवर्कने देशभरात ड्रग्ज आणि मन बदलणारे पदार्थ विकण्यासाठी एन्क्रिप्टेड कम्युनिकेशन प्लॅटफॉर्म आणि डार्कनेट मार्केटप्लेसचा वापर केल्याचे म्हटले जाते. तीन महिन्यांच्या गुप्त माहिती गोळा केल्यानंतर नवी दिल्लीत ही कारवाई करण्यात आली. ऑनलाइन ड्रग्ज तस्करीविरुद्धच्या भारताच्या लढाईत हे एक मोठे पाऊल होते.

मध्य पूर्वेतील तणाव वाढत असताना तेहरानच्या तेल उत्पन्नावर मर्यादा घालण्यासाठी अमेरिका इराणचे खार्ग बेट घेण्याचा विचार करत असल्याचे वृत्त आहे. हे बेट इराणचे मुख्य तेल निर्यात बंदर आहे आणि त्याच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. अमेरिकन सरकारमधील चर्चा असे सूचित करतात की या महत्त्वाच्या स्थानाला लक्ष्य केल्याने इराणच्या आर्थिक स्थितीला धक्का बसू शकतो आणि चालू संघर्षादरम्यान देशाला लष्करी कारवाया चालू ठेवणे कठीण होऊ शकते.

स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूट (SIPRI) च्या एका नवीन अहवालात असे म्हटले आहे की, अलिकडच्या काळात संरक्षण आयात थोडीशी कमी झाली असली तरी, भारत अजूनही जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा शस्त्रास्त्र आयातदार आहे. भारत हळूहळू अधिक पुरवठादार जोडत असल्याने आणि लष्करी उपकरणे बनवण्यात अधिक स्वयंपूर्ण होण्याचा प्रयत्न करत असल्याने भारताची संरक्षण खरेदी कशी बदलत आहे याबद्दल अहवालात चर्चा केली आहे. २०१६ ते २०२० आणि २०२१ ते २०२५ दरम्यान आयात सुमारे ४% ने कमी झाली असली तरी, भारत अजूनही प्रमुख संरक्षण प्लॅटफॉर्म आणि तंत्रज्ञानासाठी परदेशी पुरवठादारांवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे.

शास्त्रज्ञांना सुमारे २२५ ते २०१ दशलक्ष वर्षांपूर्वीच्या लेट ट्रायसिक काळात, सध्याच्या अमेरिकेत राहणाऱ्या प्राचीन सरपटणाऱ्या प्राण्यांचा एक नवीन प्रकार सापडला आहे. वॉशिंग्टन विद्यापीठ आणि सिएटलमधील बर्क म्युझियम ऑफ नॅचरल हिस्ट्री अँड कल्चरमधील जीवाश्मशास्त्रज्ञांनी हा शोध लावला. अ‍ॅरिझोनाचे पेट्रीफाइड फॉरेस्ट नॅशनल पार्क हे भरपूर जीवाश्म लाकूड आणि प्रागैतिहासिक अवशेषांसाठी ओळखले जाते आणि तेथे या प्रजातींचे जीवाश्म सापडले. या अभ्यासातून आपल्याला सुरुवातीच्या आर्कोसॉर कसे उत्क्रांत झाले आणि सुरुवातीच्या डायनासोरच्या काळात किती वेगवेगळ्या प्रकारचे सरपटणारे प्राणी राहत होते याबद्दल नवीन माहिती मिळते.

Current Affairs 09 March 2026

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दिल्ली मेट्रोच्या दोन नवीन मार्गांचे उद्घाटन केले. त्यापैकी एक भारतातील पहिली पूर्णपणे कार्यरत “रिंग मेट्रो” आहे. शहराच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेसाठी ही एक मोठी सुधारणा होती. पिंक लाईनचा मजलिस पार्क-मौजपूर-बाबरपूर कॉरिडॉर आणि मॅजेन्टा लाईनचा दीपाली चौक-मजलिस पार्क विस्तार हे दोन्ही उद्घाटनाचा भाग आहेत. या विस्तारामुळे उत्तर आणि ईशान्य दिल्ली दरम्यान प्रवास करणे खूप सोपे होईल आणि त्यामुळे मेट्रो व्यवस्था देखील मजबूत होईल.

कॅनडातील वॉटरलू विद्यापीठातील संशोधकांनी केवळ सूर्यप्रकाशाचा वापर करून प्लास्टिक कचऱ्याचे व्हिनेगरमधील मुख्य घटक असलेल्या अ‍ॅसिटिक अ‍ॅसिडमध्ये रूपांतर करण्याचा एक नवीन मार्ग शोधून काढला आहे. या यशामुळे आपल्याला प्लास्टिक प्रदूषणाचा सामना करण्याचा एक चांगला मार्ग मिळतो आणि त्याचबरोबर उद्योगासाठी उपयुक्त रसायन देखील तयार होते. ही पद्धत प्रकाशामुळे सुरू होणाऱ्या रासायनिक अभिक्रियेचा वापर करते ज्यामुळे प्लास्टिकचे पदार्थ खूप उच्च तापमान किंवा धोकादायक रसायनांची आवश्यकता न पडता उपयुक्त संयुगांमध्ये मोडतात.

पोर्तुगालमधील टोरेस वेद्रास येथील सांताक्रूझ बीचच्या कड्यावर, शास्त्रज्ञांना सुमारे १५० दशलक्ष वर्षे जुने दहा डायनासोर अंडी असलेले एक दुर्मिळ घरटे सापडले आहे. या शोधामुळे आपल्याला अप्पर जुरासिक काळातील जीवनाबद्दल महत्त्वाची माहिती मिळते. टॉरेस वेद्रास नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीचा भाग असलेल्या सेंटर फॉर रिसर्च इन पॅलेओबायोलॉजी अँड पॅलेओइकोलॉजी (Ci2Paleo) येथील संशोधक कार्लोस नॅटारियो यांना हे घरटे सापडले. या शोधामुळे आपल्याला डायनासोरचे पुनरुत्पादन कसे झाले आणि त्या भागात फार पूर्वी अस्तित्वात असलेल्या परिसंस्थांबद्दल अधिक माहिती मिळते.

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी गुवाहाटी (IIT-G) आणि यूकेमधील कोव्हेंट्री युनिव्हर्सिटी ग्रुप (CUG) यांनी आरोग्यसेवा आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये आंतरराष्ट्रीय संशोधन सहकार्य सुधारण्यासाठी सामंजस्य करार (MoU) वर स्वाक्षरी केली आहे. या कराराचे उद्दिष्ट शैक्षणिक गतिशीलता, संयुक्त संशोधन प्रकल्प आणि विद्यार्थी एकत्र काम करू शकतील अशा पदवी कार्यक्रमांना प्रोत्साहन देणे आहे. नवीन तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात, विशेषतः आधुनिक आरोग्यसेवा प्रणालींमध्ये एआयचा वापर कसा करता येईल यामध्ये भारत आणि यूकेमधील सहकार्य वाढवण्यासाठी ही भागीदारी एक मोठे पाऊल आहे.

१९६५ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धातील एक सन्मानित नायक आणि वीर चक्र प्राप्त लान्स हवालदार के. जी. जॉर्ज (निवृत्त) यांचे वयाच्या ९५ व्या वर्षी केरळमध्ये निधन झाले. वयाच्या कारणामुळे आरोग्याच्या समस्यांमुळे त्यांचे कोट्टायम येथील घरी निधन झाले. दुसऱ्या महायुद्धात भारतीय सैन्यात सेवा करताना त्यांनी दाखवलेल्या शौर्य आणि समर्पणाबद्दल, विशेषतः शत्रूच्या मोठ्या हल्ल्यांदरम्यान संपर्काच्या महत्त्वाच्या मार्ग खुल्या ठेवल्याबद्दल, लोक जॉर्जबद्दल खूप आदर बाळगत होते.

मध्य इटलीतील पुरातत्वशास्त्रज्ञांना सुमारे २,६०० वर्षे जुनी सीलबंद एट्रस्कन कबर सापडली आहे. ही कबर आपल्याला रोमच्या खूप आधी अस्तित्वात असलेल्या एका प्राचीन संस्कृतीबद्दल दुर्मिळ माहिती देते. सॅन गिउलियानो पुरातत्व स्थळावर, पुरातत्वशास्त्रज्ञांना एक दफन कक्ष सापडला ज्यामध्ये चार लोकांचे अवशेष आणि प्राचीन अंत्यसंस्कार विधींमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शंभराहून अधिक कलाकृती ठेवल्या गेल्या. संशोधकांना आता सुरुवातीच्या एट्रस्कन दफनविधीच्या रीतिरिवाजांबद्दल आणि सामाजिक संरचनांबद्दल जाणून घेण्याची दुर्मिळ संधी आहे कारण शेकडो वर्षांपासून या कबरीला त्रास देण्यात आलेला नाही.

केंद्र सरकारने देशभरात “सरपंच पती” ही प्रथा थांबवण्यासाठी सोशल मीडिया मोहीम सुरू केली आहे, ज्यामध्ये पुरुष नातेवाईक गावातील सरकारमध्ये निवडून आलेल्या महिला नेत्यांची जबाबदारी घेतात. पंचायती राज मंत्रालयाने (MoPR) महिला सरपंचांना अधिक अधिकार देण्यासाठी आणि लोकांना तळागाळातील प्रशासनात सहभागी होणे सोपे करण्यासाठी “से नो टू प्रॉक्सी सरपंच” नावाची मोहीम सुरू केली. हा प्रकल्प आंतरराष्ट्रीय महिला दिनापासून सुरू होतो आणि १८ मार्चपर्यंत चालेल.

अहमदाबाद येथील नरेंद्र मोदी स्टेडियमवर झालेल्या सामन्यात भारताने न्यूझीलंडला ९६ धावांनी पराभूत करून ऐतिहासिक पद्धतीने आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२६ जिंकला. या विजयाने भारताला तिसरे टी२० विश्वचषक विजेतेपद मिळवून दिले आणि यशस्वीरित्या विजेतेपद राखणारा तो पहिला संघ बनला. संपूर्ण स्पर्धेत भारताच्या दमदार खेळावरून दिसून आले की आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या सर्वात लहान स्वरूपात सामने जिंकण्यात ते किती खोल, शिस्तबद्ध आणि सातत्यपूर्ण आहेत.